کلیات طرح افزایش اعتبار کالابرگ تصویب شدجدایی از «امنترین پناهگاه»؛ چگونه اضطراب روز اول مهر را برای کلاس اولیها کم کنیم؟
مدرسه رفتن برای کودک اولین تجربه جدایی از خانه بعنوان امنترین پناهگاه زندگی و ورود به دنیای جدید کلاس و آشنایی با دوستان و همکلاسیهای جدید است، تجربه جدایی هم برای کودک و هم والدین جدید و همراه با اضطراب است، چگونه میتوان این اضطراب را برطرف کرد تا کودک با اشتیاق بیشتری وارد کلاس شود؟.
وی با بیان اینکه لازم است کودک در سه حوزه همزمان و قبل از ورود به مدرسه توانمند شود، اظهار کرد: حوزه اول، احساس امنیت و توانمندی برای عملکرد مستقل است، چرا که اگر کودک در این بخش مساله داشته باشد،
اضطراب جدایی را تجربه میکند. کودک باید در دوره مهد عادت کرده باشد برای مدتی از والدینش جدا شود، نیازهایش را بیان کند، از بزرگترها کمک بخواهد و کارهای شخصی پایه مثل استفاده از سرویس بهداشتی را بهتنهایی انجام دهد.
این روانشناس حوزه دوم را مهارتهای اجتماعی بیان کرد که در دوره قبل از دبستان باید نسبت به آن آموزش ببیند و در توضیح بیشتر در این باره گفت: کودک باید بتواند منتظر بماند، نوبت بگیرد، دستورهای ساده را دنبال کند، ناکامی را متناسب با سنش تاب بیاورد و با همسنوسالهایش وارد بازی شده و نیازهایش را بیان کند. اگر فرزند در این حوزه مشکل داشته باشد، موضوع بیشفعالی و کمبود تمرکز مطرح میشود، اما این تواناییها از آمادگیهای ضروری قبل از دبستان است.
این روانشناس آموختن ابتدایی نوشتن و ریاضی را هم بخشی از آموزشهای کودک در قبل از ورود به دبستان خواند و اظهار کرد: اینکه کودک تا حدودی شمارهها را بلد باشد، مفهوم مقدار را درک کند، با صداها بازی کند، حروف را به صورت ابتدایی بشناسد و بتواند درباره داستانهایی که برایش خوانده شده حرف بزند بخشی از این مهارتهاست.
این روانشناس تاکید کرد که این سه حوزه باید همزمان و در قالب بازی به کودک آموزش داده شود، نه اینکه والدین این موارد را در قالب آموزش فشرده به دو سه ماه آخر مانده به مدرسه موکول کنند. این آموزشها باید حداقل از یک یا دو سال قبل شروع شده باشد تا کودک به استقلال و توانایی لازم برسد.
اولویتهای خودمراقبتی؛ از سرویس بهداشتی تا مدیریت وسایل شخصی
سعیدی با تاکید بر اهمیت یادگیری مهارتهای خودمراقبتی پیش از ورود به مدرسه، به نقش کلیدی این آموزشها در پیشگیری از اضطراب و احساس ناتوانی کودکان ۵ تا ۶ ساله اشاره کرد و برخی از این مهارتها را بدین شرح بیان کرد: مهمترین اولویت، مهارتهای سرویس بهداشتی است. کودک با رشد معمولی باید بتواند زمان نیاز به توالت را تشخیص دهد، درخواست کند، لباسش را مدیریت کند و نظافت شخصی را رعایت کند. اهمیت این مورد تنها نظافت نیست، بلکه مساله حریم شخصی است. اگر کودک نتواند مستقل باشد و مجبور به کمکگرفتن از دیگران شود، این مساله میتواند باعث شرم، نقض حریم خصوصی و حتی تحقیر او شود. اولویت دوم، توانایی کودک در مستقل خوردن و آشامیدن است. کودک باید بتواند از پس باز و بستهکردن ظرف غذا، قمقمه و تنقلات خود بربیاید. هدف این است که کودک دچار درماندگی نشود و یاد بگیرد در مواردی که ناتوان است، از بزرگترها کمک بخواهد. اولویت سوم، مدیریت وسایل شخصی است. کودک باید بتواند از لوازم متعلق به خود استفاده کند، مثلا لباسش را آویزان کند، مداد، پاککن و دفترش را بیرون بیاورد، استفاده کند و دوباره سر جای خود قرار دهد.
سعیدی با تاکید بر اینکه کودک باید کارکردن با زیپ و دکمه را بلد باشد و بتواند لباسهای ساده مانند کاپشن یا یونیفرم را بپوشد، به والدین توصیه کرد: در سال اول مدرسه اگر کودک هنوز توانایی بستن بند کفش را ندارد، کفشهای چسبی یا زیپدار برای کودک تهیه کنند اما در کنار آن باید مهارت بستن بند کفش را به فرزند خود آموزش دهند.
راهکارهای عملی برای مدیریت هیجانات و کاهش اضطراب جدایی
این روانشناس با تاکید بر نقش والدین و مربیان در کمک کردن به کودکان برای کاهش اضطراب جدایی با کارهایی نظیر بازی کردن، گفت: تنظیم هیجان یکی از پایههای اصلی سازگاری با مدرسه است. ابتدا قرار نیست کودک پیشدبستانی هیچ اضطرابی را تجربه نکند، چرا که از نظر فیزیولوژی، شروع مدرسه و جدایی طولانیمدت از مکان امن خانه، هورمونهای استرس را بالا میبرد و گریه یا چسبیدن به والدین در هفتههای اول طبیعی است. هدف ما حذف احساس ناراحتی نیست، بلکه آموزش تحمل دوری، بیان احساسات و مدیریت ناکامیها به کودک است. کودک باید یاد بگیرد هیجاناتش را نامگذاری و درباره آنها صحبت کند که در این سن، گفتوگو، داستانخوانی و بازی بسیار کمککننده است.
وی با بیان این که قبل از آنکه کودک وارد مدرسه شود مهدکودکها باید با انجام بازیهایی به اسم «بازی مدرسه» کودک را آماده مدرسه رفتن کند، اظهار کرد: البته در این بازیها باید نقشهای والدین، کودک، معلم و همکلاسی را جابهجا کنند. مثلا والدین خداحافظی میکند، کودک وارد کلاس میشود، مربی سلام میکند، کودک کیفش را میگذارد و اگر ناراحت شد به مربی میگوید. سپس کودک نقش مامان، معلم یا همکلاسی را بازی میکند. دلیل این جابهجایی نقش این است که میخواهیم موقعیت از حالت ترسناک خارج شده و به موقعیتی قابل پیشبینی و کنترل تبدیل شود؛ بنابراین تمرین این جداییهای کوتاه و موفق، پیش از مدرسه ضروری است.
این روانشناس در خاتمه براین نکته نیز تاکید کرد که اگر کودک برغم آموزش ، بعد از خداحافظی همچنان بیقرار بود، نباید او را مجبور کرد که سریع وارد جمع شود. توصیه میکنم در کلاس یک گوشه دنج و آرام وجود داشته باشد البته نه برای تنبیه، برای اینکه کودک هر وقت حس کرد حالش خوب نیست پناه ببرد آنجا و آرام شود. مربی هم میتواند با استفاده از کارتهای احساسات یا عروسکهایی که کودک به آنها علاقه دارد به او حس امنیت بدهد. وقتی کودک ببیند حامی دارد و امنیتش تامین است، کمکم ترسش میریزد، هیجاناتش را مدیریت میکند و با میل خودش وارد بازی و فعالیتهای کلاسی میشود.
دیدگاهتان را بنویسید