روایت امام جواد از نشانه‌ی عظمت انسان‌ها در بحران‌ها

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم،‌ روزهای سخت، فقط میدانِ فشار و بحران نیستند؛ زمانِ آشکار شدنِ اندازه‌ی واقعی انسان‌ها هم هستند. بسیاری از آدم‌ها تا وقتی شرایط آرام است، بزرگ و توانمند به نظر می‌رسند؛ اما هنگامی که ترس، کمبود، اضطراب و گرفتاری فرا می‌رسد، تازه روشن می‌شود چه کسی ظرفیتِ ایستادن برای دیگران را دارد و چه کسی تنها به فکر نجاتِ خود است. انسان‌های بزرگ معمولاً در روزهایی شناخته می‌شوند که بارِ مردم سنگین‌تر از همیشه بر دوش جامعه افتاده است.

در چنین موقعیت‌هایی، هر نعمت و توانایی‌ای مسئولیت می‌آورد. کسی که نفوذ، علم، قدرت، آبرو، ثروت یا حتی آرامشِ بیشتری دارد، ناخواسته پناهِ عده‌ای از مردم می‌شود. مراجعه‌ی دیگران به او فقط یک اتفاق اجتماعی نیست؛ نشانه‌ای است از اینکه او سهم بیشتری برای گره‌گشایی و تحملِ بارِ اطرافیانش دارد. به همین دلیل، خسته شدن از مردم و فرار از مسئولیت، گاهی انسان را از همان جایگاهی که به دست آورده دور می‌کند؛ اما تحملِ سختیِ دیگران، می‌تواند عظمتِ انسان را ماندگار کند.

در همین نگاه، امام محمد تقی می‌فرمایند: «ما عَظُمَتْ نِعَمُ اللّه ِ عَلى اَحَدٍ إلاّ عَظُمَتْ إلَیْهِ حوائِجُ النّاسِ». یعنی هرگاه نعمت خدا بر انسانی بزرگ شود، نیازهای مردم نیز به سوی او سرازیر می‌شود. گاهی انسان تصور می‌کند زیاد شدنِ درخواست‌ها نشانه‌ی سخت شدنِ زندگی اوست، در حالی که این روایت نگاه ما را عوض می‌کند و می‌فهماند که همین رجوع مردم، نشانه‌ی وسعت نعمت الهی است.

حضرت در ادامه هشدار می‌دهند که اگر کسی توانِ تحمل این مسئولیت را نداشته باشد، نعمت الهی را در معرض نابودی قرار داده است. بسیاری از نعمت‌ها تنها با شکر زبانی باقی نمی‌مانند، بلکه با خدمت، صبر و تحمل حفظ می‌شوند. آبرو، محبوبیت، قدرت مدیریت و حتی علم، زمانی ماندگار می‌مانند که انسان آن‌ها را پناه مردم قرار دهد، نه وسیله‌ی برتری‌جویی و فاصله گرفتن از دیگران.

همین معنا را امام حسین با بیانی لطیف‌تر توضیح می‌دهند: «إنَّ حَوائِجَ النّاسِ اِلَیکُم مِن نِعَمِ اللّه ِ عَلَیکُم». یعنی اصلِ نیازمند شدن مردم به شما، خودش نعمتی الهی است. بسیاری از انسان‌ها آرزو دارند در زندگی اثری داشته باشند، اما نمی‌دانند یکی از نشانه‌های اثرگذاری، همین است که مردم در سختی‌ها سراغشان بیایند و به آنان امید داشته باشند.

بر اساس این نگاه، انسان مؤمن نباید از مراجعه‌ی مردم احساس بی‌ارزشی یا خستگی کند. البته کمک کردن همیشه آسان نیست؛ گاهی انسان خسته است، گاهی خودش هم درگیر مشکلات است و گاهی حجم توقعات زیاد می‌شود، اما هنر انسان‌های بزرگ این است که در همان روزهای سخت، چراغ امید دیگران باقی می‌مانند. جامعه نیز در بحران‌ها بیش از هر چیز به چنین انسان‌هایی نیاز دارد؛ کسانی که درها را نمی‌بندند و از بار مردم فرار نمی‌کنند.

در حقیقت، این دو روایت یک معیار مهم برای سنجش عظمت انسان به ما می‌دهند. بزرگی فقط در سخن گفتن، شهرت یا جایگاه اجتماعی نیست؛ بلکه در میزان تحمل انسان برای خدمت به دیگران آشکار می‌شود.

هرچه انسان ظرف بزرگ‌تری برای مردم باشد، خداوند نیز نعمت‌های بیشتری را در اختیار او قرار می‌دهد. شاید به همین دلیل است که برخی انسان‌ها در سخت‌ترین روزها، نه‌تنها کوچک نمی‌شوند، بلکه عظمتِ واقعی‌شان تازه دیده می‌شود.

انتهای پیام/