روایت امام جواد(ع) از یاران منجی؛ مؤمنانی از دورترین نقاط زمین

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، در طول تاریخ، همیشه عده‌ای تلاش کرده‌اند نشانه‌های ظهور را با حوادث روز تطبیق دهند و برای هر اتفاقی یک مصداق قطعی بسازند؛ توجه به علائم ظهور، اگر بر پایه‌ی روایت‌های معتبر و فهم درست باشد، می‌تواند امید، آمادگی و احساس مسئولیت ایجاد کند، اما اگر به سمت خیال‌پردازی و تطبیق‌های عجولانه برود، جامعه را دچار سردرگمی و ناامیدی می‌کند.

اهل‌بیت علیهم‌السلام بارها جامعه را از شتاب‌زدگی در این مسئله دور کرده‌اند. ایشان به‌جای آنکه جامعه را به حدس‌زدن زمان ظهور مشغول کنند، نگاه مردم را به سمت «آماده‌سازی بستر ظهور» برده‌اند. بسیاری از روایات، به‌جای سرگرم‌کردن مردم با زمان ظهور، روی ویژگی‌های یاران منجی، آمادگی جامعه، حفظ ایمان و شکل‌گیری هسته‌های اخلاص تأکید کرده‌اند. یعنی مسئله‌ی اصلی این نیست که ظهور چه زمانی رخ می‌دهد، بلکه مسئله این است که آیا جامعه ظرفیت پذیرش عدالت جهانی را پیدا کرده است یا نه.

 امام جواد علیه‌السلام از این منظر تصویر مهمی از این زمینه‌سازی بیان شده است. حضرت، قائم را کسی معرفی می‌کنند که خداوند به وسیله‌ی او زمین را از اهل کفر و انکار پاک می‌کند و دنیا را پر از عدالت می‌کند. ایشان ظهور را صرفاً یک حادثه ناگهانی معرفی نمی‌کنند، بلکه آن را نتیجه‌ی شکل‌گیری یک جریان انسانیِ آماده می‌دانند. در این روایت، چند فراز کلیدی وجود دارد که تصویر روشنی از زمینه‌سازی ظهور ارائه می‌دهد؛ از هدف قیام گرفته تا ویژگی یاران و زمان آشکارشدن امر حضرت.

امام جواد علیه‌السلام درباره قائم می‌فرمایند: «یُطَهِّرُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِهِ الْأَرْضَ مِنْ أَهْلِ الْکُفْرِ وَ الْجُحُودِ وَ یَمْلَؤُهَا عَدْلًا وَ قِسْطاً». در این بیان، ظهور فقط یک پیروزی نظامی یا سیاسی نیست، بلکه یک پاکسازی بزرگ فکری و انسانی است. تعبیر «تطهیر زمین از اهل کفر و جحود» نشان می‌دهد که مانع اصلی عدالت، صرفاً قدرت‌های ظاهری نیستند، بلکه جریان انکار حقیقت، ظلم سازمان‌یافته و ساختارهای فاسدی هستند که انسان را از مسیر الهی دور می‌کنند. بنابراین جامعه منتظر، باید پیش از هر چیز با ریشه‌های جحود و فساد در درون خود مقابله کند.

حضرت در ادامه، به جهانی‌بودن این حرکت اشاره می‌کنند و می‌فرمایند: «یَجْتَمِعُ إِلَیْهِ مِنْ أَصْحَابِهِ … مِنْ أَقَاصِی الْأَرْضِ». این تعبیر نشان می‌دهد که یاران منجی، محدود به یک منطقه و ملت نیستند. عدالت مهدوی، یک حرکت جهانی است و دل‌های آماده از دورترین نقاط زمین به آن متصل می‌شوند. در این نگاه، معیار همراهی با حق، قومیت و زبان نیست، بلکه آمادگی روحی و وفاداری به حقیقت است. حتی فاصله‌های جغرافیایی نیز مانعی برای پیوند انسان‌های مؤمن نخواهد بود.

نکته مهم این است که روایت، پیش از سخن‌گفتن از قدرت و غلبه، از «جمع‌شدن یاران» سخن می‌گوید. یعنی تحول بزرگ جهانی، ابتدا از ساخته‌ شدن انسان‌ها آغاز می‌شود. در منطق اهل‌بیت، ظهور فقط با فروپاشی دشمنان رخ نمی‌دهد، بلکه با شکل‌گیری هسته‌ای از انسان‌های مؤمن، مقاوم و خالص محقق می‌شود. به همین دلیل، روایت بر تعداد «اهل بدر» یعنی 313 نفر تأکید می‌کند؛ انسان‌هایی که در سخت‌ترین شرایط، اهل تردید و عقب‌نشینی نبودند.

امام علیه‌السلام سپس می‌فرمایند: «فَإِذَا اجْتَمَعَتْ لَهُ هَذِهِ الْعِدَّهُ مِنْ أَهْلِ الْإِخْلَاصِ أَظْهَرَ اللَّهُ أَمْرَهُ»؛ این فراز، شاید مهم‌ترین بخش روایت درباره زمینه‌سازی ظهور باشد. خداوند زمانی امر حضرت را آشکار می‌کند که «اهل اخلاص» گرد او جمع شوند. یعنی اخلاص، فقط یک فضیلت اخلاقی فردی نیست، بلکه شرط تحقق جامعه مهدوی است. جامعه‌ای که گرفتار منفعت‌طلبی، دنیاخواهی و اختلاف‌های فرسایشی باشد، توان همراهی با عدالت جهانی را نخواهد داشت.

در این روایت، اخلاص مساوی با آمادگی برای هزینه‌دادن در راه حق است. یاران حضرت، کسانی نیستند که فقط شعار عدالت بدهند، بلکه انسان‌هایی هستند که از وابستگی‌های شخصی عبور کرده‌اند و در میدان عمل کنار حق می‌ایستند. به همین دلیل، ظهور در منطق روایت، بیش از آنکه وابسته به تحولات بیرونی باشد، وابسته به ساخته‌ شدن انسان‌هایی است که بتوانند بار سنگین عدالت را تحمل کنند.

بر همین اساس، مهم‌ترین وظیفه جامعه منتظر را باید در «تربیت انسان‌های مخلص» جست‌وجو کرد. هر حرکت فرهنگی، تربیتی و اجتماعی که ایمان، استقامت، بصیرت و روحیه فداکاری را تقویت کند، در حقیقت، بخشی از زمینه‌سازی ظهور است. جامعه‌ای که بتواند انسان‌هایی اهل اخلاص از «اقاصی الارض» تا نزدیک‌ترین محیط‌های خود تربیت کند، به همان نقطه‌ای نزدیک می‌شود که امام جواد علیه‌السلام فرمودند: «فَإِذَا اجْتَمَعَتْ لَهُ هَذِهِ الْعِدَّهُ مِنْ أَهْلِ الْإِخْلَاصِ أَظْهَرَ اللَّهُ أَمْرَهُ».

انتهای‌پیام/