پزشکیان: امنیت منطقه در گرو مقابله با رویکردهای مبتنی بر زور است

به گزارش خبرگزاری مهر، مسعود پزشکیان رئیس‌جمهوری اسلامی ایران در سخنرانی خود در بیست و ششمین اجلاس سران کشورهای عضو سازمان همکاری‌ شانگهای، با تشریح مهم‌ترین چالش‌های امنیتی و اقتصادی منطقه، بر ضرورت تقویت همکاری میان کشورهای عضو برای تحکیم ثبات و ترسیم آینده‌ای مشترک تأکید کرد.

رئیس جمهوری اسلامی ایران با اشاره به تجربه بیش از دو دهه فعالیت سازمان همکاری‌ شانگهای، اعتمادسازی، احترام به حاکمیت کشورها، عدم مداخله در امور داخلی و همکاری میان دولت‌ها را از الزامات دستیابی به امنیت پایدار دانست.

پزشکیان با اشاره به تهدیداتی همچون تروریسم، افراط‌گرایی خشونت‌آمیز، قاچاق مواد مخدر، جرائم سازمان‌یافته فراملی و سایبری، تشدید رقابت‌های ژئوپلیتیکی، سیاست‌های یکجانبه‌گرایانه و استفاده از زور و قدرت نظامی را از دیگر عوامل ایجاد نگرانی برای کشورهای منطقه و اقتصادهای نوظهور عنوان کرد.

رئیس‌جمهوری اسلامی ایران همچنین با اشاره به تحولات اخیر در غرب آسیا و حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، این اقدامات را تجاوزی علیه اصول بنیادین منشور ملل متحد و حقوق بین‌الملل توصیف کرد و ضمن تشریح روند جنگ و تحولات پس از آن، بر موضع ایران درباره تعهدات مندرج در یادداشت تفاهم اسلام‌آباد تأکید کرد.

پزشکیان در بخش دیگری از سخنان خود، امنیت و توسعه را دو مفهوم به‌هم‌پیوسته و تفکیک‌ناپذیر دانست و بر ضرورت توجه همزمان سازمان همکاری‌ شانگهای به ابعاد امنیتی و اقتصادی تأکید کرد.

رئیس جمهوری اسلامی ایران توسعه تجارت درون‌سازمانی، تسهیل فعالیت‌های گمرکی، توسعه کریدورهای حمل‌ونقل، اتصال بنادر و مراکز لجستیکی، افزایش ظرفیت‌های ترانزیتی و تقویت تاب‌آوری زنجیره‌های تأمین را از محورهای مهم همکاری اقتصادی اعضا برشمرد.

پزشکیان همچنین سه ابتکار در حوزه همکاری‌های اقتصادی شامل تعمیق همکاری‌های مالی و بانکی و تأسیس «بانک سازمان همکاری‌ شانگهای»، ایجاد اتحادیه بیمه صادراتی و سرمایه‌گذاری و تشکیل «کنسرسیوم انرژی سازمان همکاری‌ شانگهای» را پیشنهاد و در حوزه امنیتی نیز ایجاد مرکز راهبردی مطالعات امنیتی این سازمان را برای شناسایی تهدیدات نوظهور و تقویت ثبات منطقه‌ای مطرح کرد.

رئیس جمهوری اسلامی ایران با تأکید بر اهمیت گفت‌وگو و ایجاد سازوکارهای مؤثر همکاری، آمادگی ایران را برای مشارکت سازنده و فعال در فرآیندهای مرتبط با ارتقای سازمان همکاری‌ شانگهای و حمایت از ابتکارات جدید در راستای تقویت انسجام، کارآمدی و همگرایی این سازمان اعلام کرد.

مشروح سخنرانی پزشکیان در بیست و ششمین اجلاس سران سازمان همکاری ‌شانگهای به شرح زیر است:

بسم الله الرحمن الرحیم

جناب آقای جباروف، رئیس‌ محترم جمهوری قرقیزستان؛

جناب آقای دبیرکل؛

رؤسای محترم هیئت‌ها؛

خانم‌ها و آقایان؛

در آغاز، مایلم ضمن تبریک سالروز استقلال جمهوری قرقیزستان، از جناب آقای جباروف و از دولت و مردم جمهوری قرقیزستان، به‌خاطر میزبانی شایسته این نشست و تلاش‌های ارزشمند این کشور در دوره ریاست بر سازمان همکاری ‌شانگهای، صمیمانه تشکر و قدردانی کنم. همچنین، موفقیت جمهوری قرقیزستان در کسب کرسی غیردائم شورای امنیت سازمان ملل متحد برای دوره 2027 تا 2028 را تبریک می‌گویم.

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای سازمان همکاری‌ شانگهای طی بیش از دو دهه گذشته، ایجاد بستر برای اعتمادسازی و همکاری در مواجهه با چالش‌های امنیتی مشترک بوده است. تجربه این سازمان نشان داده است که امنیت پایدار نه از طریق تقابل، بلکه از مسیر اعتماد متقابل، احترام به حاکمیت کشورها، عدم مداخله در امور داخلی و همکاری میان دولت‌ها حاصل می‌شود.

خانم‌ها و آقایان؛

امروز منطقه ما با مجموعه‌ای از تهدیدات پیچیده و درهم‌تنیده مواجه است. تروریسم، افراط‌گرایی خشونت‌آمیز، قاچاق مواد مخدر، جرائم سازمان‌یافته فراملی، جرائم سایبری و تهدیدات نوظهور امنیتی، همچنان صلح و ثبات منطقه‌ای را با چالش روبه‌رو می‌سازند.

در کنار این تهدیدات، تشدید رقابت‌های ژئوپلیتیکی، گسترش سیاست‌های یکجانبه‌گرایانه، استفاده از زور و قدرت نظامی، اعمال تحریم‌های یکجانبه و غیرقانونی، استفاده ابزاری از اقتصاد و فناوری و تضعیف اصول بنیادین حقوق بین‌الملل، نگرانی‌های جدی برای کشورهای در حال توسعه و اقتصادهای نوظهور ایجاد کرده است.

تحولات اخیر در منطقه غرب آسیا، ایران، لبنان، غزه، کرانه باختری بار دیگر نشان داد که بی‌توجهی به قواعد حقوق بین‌الملل و تداوم رویکردهای مبتنی بر زور و فشار، نه تنها امنیت کشورها، بلکه ثبات کل منطقه و جهان را تهدید می‌کند.

عالیجنابان

تهاجماتی که در 13 ژوئن 2025 و 28 فوریه 2026 توسط آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران انجام شدند، تجاوزی آشکار علیه اصول بنیادین منشور ملل متحد و حقوق بین‌الملل، علیه اصل منع توسل به زور و علیه حق حیات بودند.

این تجاوزات با جنایت بزرگ به شهادت رساندن مقام معظم رهبری آغاز شد. متجاوزین به مدرسه‌ای در میناب حمله کرده و 168 نفر از دانش‌آموزان و معلمان مدرسه را قتل عام کردند. در همان روز، به ورزشگاهی در شهر لامرد استان فارس حمله کردند که 200 نفر شهید و مجروح در پی داشت. این تنها سه نمونه از جنایات بزرگ روز اول از یک جنگ 40 روزه بود. در برابر این حجم از وحشیگری،‌ جمهوری اسلامی ایران با اتکا به توان بالای نیروهای مسلح شجاع و غیور و بهره‌مندی از حمایت سراسری ملت شریف خود، شکست‌های سنگین و راهبردی را به آمریکا و رژیم اشغالگر تحمیل و پیروزی‌های درخشانی کسب کرد.

این حملات تعرض به یک عضو سازمان همکاری‌ شانگهای و یک تمدن کهن بود. ما از سازمان و تمامی کشورهایی که این تجاوز را محکوم کردند و با ملت و دولت ایران ابراز همدردی کردند، قدردانی می‌کنیم.

به دنبال 40 روز مقاومت جانانه مردم ایران در مقابل تهاجمات گسترده به تاسیسات نظامی، اقتصادی، زیرساخت‌ها و حتی مدارس و بیمارستان‌ها، تقریبا در تمامی شهرهای ایران و پس از ناکامی آمریکا در رسیدن به هیچ یک از اهداف از پیش تعیین شده، ناگزیر به آتش بس و پایان جنگ شد. حدود سه ماه مذاکره با میانجیگری دو کشور دوست و برادر پاکستان و قطر، نهایتا در تاریخ 28 خرداد 1405 به توافقی منجر گردید که به یادداشت تفاهم اسلام آباد معروف است. اما تعهد آمریکا به سندی که امضای رئیس جمهور آن کشور در زیر خود داشت کمتر از دو هفته به طول انجامید و زیاده خواهی و بدعهدی آن کشور نسبت به تعهدات خود آغاز گردید که هنوز هم ادامه دارد. بدیهی است که نقض تعهدات آمریکا با پاسخ متناسب ایران مواجه شد. اما اینجانب به صراحت می‌گویم چنانچه آمریکا به تعهدات خود در یادداشت تفاهم مزبور بازگردد، جمهوری اسلامی ایران نیز بلافاصله عمل متقابل خواهد کرد. بر خلاف آمریکا، کشور من سابقه درخشانی در عمل به تعهدات و پیمان‌های بین‌المللی خود دارد و همواره بر اساس اصول حاکم بر حقوق بین‌الملل حرکت کرده است.

همکاران گرامی

تجربه سال‌های اخیر به‌روشنی نشان داده است که امنیت و توسعه دو مفهوم جدای از هم نیستند و ماهیتی به‌هم‌پیوسته و تفکیک‌ناپذیر دارند. سازمان‌شانگهای برای ایفای نقش موثرتر در چندجانبه‌گرایی باید هم‌زمان به ابعاد امنیتی و اقتصادی بپردازد.

توسعه تجارت درون‌سازمانی، تسهیل فعالیت‌های گمرکی، توسعه کریدورهای حمل‌ونقل، اتصال بنادر و مراکز لجستیکی، افزایش ظرفیت‌های ترانزیتی و تقویت تاب‌آوری زنجیره‌های تأمین، از جمله حوزه‌هایی هستند که می‌توانند این نقش را به همکاری‌هایی ملموس و قابل‌سنجش بدل کنند.

برای تحقق این چشم‌انداز اقتصادی، جمهوری اسلامی ایران سه ابتکار مشخص را پیش روی اعضا قرار داده است:

نخست، تعمیق همکاری‌های مالی و بانکی که شامل بهره‌گیری گسترده‌تر از پول‌های ملی در تسویه‌حساب‌های میان کشورهای عضو، و فراتر از آن، ایجاد سازوکارهای مشترک تسویه و تأمین مالی و در نهایت، تأسیس«بانک سازمان همکاری‌ شانگهای» می‌شود که گامی مؤثر برای افزایش ظرفیت همکاری اقتصادی اعضا و کاهش آسیب‌پذیری زنجیره‌های تجارت و تأمین در برابر اختلالات خارجی است.

دوم، توسعه نهادهای حمایت از تجارت و سرمایه‌گذاری که شامل ایجاد اتحادیه بیمه صادراتی و سرمایه‌گذاری سازمان همکاری‌ شانگهای می‌باشد؛ که امیدواریم با همراهی کشورهای عضو به نتیجه مطلوب برسد.

سوم، تحکیم امنیت انرژی با توجه به ظرفیت بالای کشورهای عضو در تولید و مصرف انواع انرژی است. ایجاد «کنسرسیوم انرژی سازمان همکاری ‌شانگهای» نمود عینی آن است که به عنوان الگویی باثبات از تولید، عرضه،‌ انتقال و مصرف انرژی در جغرافیای وسیع این سازمان می‌تواند پیامدهای مثبتی برای کشورهای عضو و تقویت جایگاه سازمان در بازار جهانی انرژی داشته باشد.

عالیجنابان؛

پاسخ به تروریسم، افراط‌گرایی و تهدیدات نوظهور امنیتی، نیازمند تقویت ظرفیت‌های نهادی و کارشناسی سازمان است. جمهوری اسلامی ایران در همین راستا، ایجاد مرکز راهبردی مطالعات امنیتی سازمان همکاری ‌شانگهای را پیشنهاد داده است. این مرکز با به کارگیری ظرفیت‌های علمی و کارشناسی کشورهای عضو، به شناسایی تهدیدات نوظهور، ارزیابی تحولات امنیتی و ارائه توصیه‌های تخصصی برای تقویت امنیت و ثبات منطقه‌ای یاری می‌رساند.

علاوه بر این‌ها، ابتکار ایجاد مجمع پارلمانی کشورهای عضو سازمان همکاری‌ شانگهای نیز با هدف تقویت گفت‌وگوی بین‌پارلمانی، تبادل تجربیات تقنینی و حمایت از همکاری میان کشورهای عضو، از سوی جمهوری اسلامی ایران ارائه شده است.

جمهوری اسلامی ایران بر این باور است که آینده چندجانبه‌گرایی به توانایی مشترک ما در حفظ گفت‌وگو و ایجاد سازوکارهای مؤثر همکاری بستگی دارد. از این‌رو، ضمن تأکید بر اهمیت و جایگاه سازمان همکاری ‌شانگهای در تقویت همکاری‌های منطقه‌ای و بین‌المللی، آمادگی خود را برای مشارکتی سازنده و فعال در فرآیندهای مرتبط با ارتقای این سازمان، و حمایت از ابتکارات جدید در راستای تقویت انسجام، کارآمدی و همگرایی آن اعلام می‌دارد.

از توجه شما سپاسگزارم.