شورش مسیح آمریکایی علیه پاپ

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، حسین حاج‌محمدی، عضو هیئت علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران با کالبدشکافی این تقابل، آن را آینه‌ای از بحران‌های معاصر دانست و اظهار داشت: حمله ترامپ به نهادی با قدمت دو هزار سال و زیر سؤال بردن مشروعیت رهبر 1.5 میلیارد کاتولیک، نشان‌دهنده جابه‌جایی هولناک مرزهای قدرت دنیوی و اقتدار معنوی است.

حسین حاج‌محمدی، با تأکید بر لزوم بررسی رفتار ترامپ با پاپ لئو در یک بستر تاریخی اظهار داشت: واتیکان همواره در منازعات بین‌المللی جایگاهی ویژه و محترم داشته و حتی در بحرانی‌ترین دوران‌ها، رهبران جهان مسیحیت حریم معنوی پاپ را حفظ می‌کردند. با این حال، رئیس‌جمهور آمریکا با زیر سؤال بردن مشروعیت پاپ—که خود اصالتی آمریکایی دارد—ادعا کرده است که اگر او در کاخ سفید نبود، لئو نیز بر کرسی پاپی تکیه نمی‌زد. این ادعا پیامی صریح به جامعه جهانی مخابره می‌کند: ‌قدرت سیاسی و نظامی آمریکا، تعیین‌کننده سرنوشت کهن‌ترین نهادهای مذهبی است. این رویکرد، مرزهای سنتی میان قدرت دنیوی و اقتدار دو هزار ساله معنوی را به طور رسمی جابه‌جا کرده است.

این استاد دانشگاه در ادامه کالبدشکافی رفتار رئیس‌جمهور آمریکا، از منظر جامعه‌شناختی به این موضوع نگریسته و تأکید کرد: حمله ترامپ نه یک خصومت شخصی، بلکه نمایشی از ذات پوپولیسم تمام‌عیار است. پوپولیسم در بدترین شکل خود، هر نهادی را که در برابر اراده‌اش مقاومت کند، هدف قرار می‌دهد. در حالی که پاپ لئو بر اساس موازین اخلاقی و بدون جانبداری سیاسی، صرفاً خواستار توقف جنگ و برقراری عدالت اجتماعی شده است، ترامپ این موضع بشردوستانه را ضعف و رفتاری ضد آمریکایی قلمداد می‌کند. این تقابل نشان‌دهنده ظهور شکلی از پوپولیسم است که هیچ احترامی برای نهادهای معنوی قائل نیست.

‌وی به نقش کلیدی تنش‌های مربوط به ایران در این منازعه پرداخت و اظهار داشت: ماجرای تنش‌ها پیرامون ایران در این میان نقش یک تسریع‌کننده را ایفا کرده است. پاپ پیش از این، توهم قدرت مطلق در ذهن ترامپ را عامل شدت گرفتن جنگ‌ها نامیده بود. از سوی دیگر، جنگ علیه ایران (به پیش‌رانی ترامپ و نتانیاهو) تنها یک عملیات نظامی نیست، بلکه آزمونی برای نظم جهانی است. در شرایطی که نهادهای بین‌المللی همچون سازمان ملل عملاً فلج شده‌اند، کلیسای کاتولیک تنها صدای معترض باقی‌مانده است. حمله ترامپ به این نهاد، پیامی خطرناک دارد: هیچ هنجار و قاعده‌ای جز اراده معطوف به قدرتِ ترامپ نباید وجود داشته باشد. این روند، مقدمه‌ای بر مشروعیت‌زدایی از تمامی قواعد انسانی و بین‌المللی تلقی می‌شود.

حسین حاج‌محمدی با اشاره به ابعاد داخلی این بحران در ایالات متحده، خاطرنشان کرد که رویارویی اخیر ترامپ، مستقیماً جامعه مذهبی داخل آمریکا را هدف قرار داده است. وی تصریح کرد: این رویارویی مستقیماً جامعه مذهبی داخل ایالات متحده را نیز هدف قرار داده است. با توجه به اینکه پاپ جدید نخستین پاپ آمریکایی‌تبار تاریخ است، حضور او می‌توانست فرصتی برای پیوند میان کلیسای جهانی و دولت آمریکا باشد. اما اکنون با رویکرد ترامپ، این فرصت به یک تهدید تبدیل شده است. رئیس‌جمهور آمریکا با متهم کردن هرگونه نقدِ سیاست‌هایش به خیانت به ملیت، در حال ایجاد یک شکاف عمیق و تقابل میان جامعه مسیحیان آمریکا و هواداران افراطی خود است؛ شکافی که می‌تواند تبعات اجتماعی سنگینی برای آینده ایالات متحده به همراه داشته باشد.

عضو هیئت علمی دانشگاه تهران در جمع‌بندی نهایی تحلیل خود، این رویارویی را فراتر از یک مجادله ساده توصیف کرد و گفت؛ در نهایت، تقابل ترامپ و پاپ لئو، بیش از آنکه یک دعوای شخصی باشد، آینه‌ای تمام‌نما از بحران‌های دوران معاصر است؛ آینه‌ای که در آن بحران مشروعیت سیاسی، زوال نهادهای اخلاقی و خطر پوپولیسم جنگ‌طلب به وضوح دیده می‌شود. این واقعه هشداری جدی به جهان است که با قدرتی مواجهیم که به هیچ قاعده و قانونی پایبند نیست. اکنون پرسش اصلی این است: آیا وجدان‌های آزاد از این آینه عبرت درس خواهند گرفت تا در برابر این هنجارشکنی جهانی بایستند؟

انتهای پیام/