«رؤیای نیمه‌شب»؛ از قفسه کتابفروشی‌ها تا آنتن شبکه سه

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، دیشب، پنجم مردادماه، نخستین قسمت از سریال تلویزیونی «رؤیای نیمه‌شب» به کارگردانی حسن آخوندپور و تهیه‌کنندگی سعید سعدی از شبکه سه سیما پخش شد. این مجموعه تلویزیونی اقتباسی آزاد از رمان پرفروش «رویای نیمه‌شب» نوشته مظفر سالاری است؛ رمانی که در دهه 90 از سوی انتشارات کتابستان منتشر شد و از جمله آثار پرفروش این دهه به شمار می‌رود.

در این سریال، بازیگرانی چون بهاره افشاری، سعید شریف، روزبه حصاری، محسن قصابیان، حسن معجونی، نادر سلیمانی، آیدا ماهیانی، سوگل طهماسبی، نسیم ادبی، مه‌لقا باقری، پیام احمدی‌نیا، کاظم هژیرآزاد، حبیب دهقان‌نسب، مرتضی ضرابی، اشکان دلاوری، حمیدرضا محمدی، سوزانا آلویز، هادی طرار، عباس شجاع و مژگان اخلاقی ایفای نقش کرده‌اند.

کتاب «رؤیای نیمه‌شب» نخستین‌بار در سال 1395 منتشر شد. سالاری این رمان را در ژانر عاشقانه-مذهبی و با فضایی تاریخی نوشته و در آن، عشق و مذهب را دستمایه روایتی قرار داده که به وحدت میان شیعه و سنی می‌پردازد. این اثر تاکنون نامزد کتاب سال جمهوری اسلامی ایران و برگزیده کتاب سال ولایت شده و در مسابقات کتاب‌خوانی، از جمله «کتاب و زندگی»، نیز مورد توجه قرار گرفته است.

داستان «رؤیای نیمه‌شب» بر محور دلدادگی جوانی سنی به دختری شیعه شکل گرفته است. ماجرا در شهر حله می‌گذرد؛ جایی که اختلاف میان شیعیان و سنیان، بیش از آنکه ریشه در باورهای مردمی داشته باشد، از قدرت‌طلبی حاکمان وقت سرچشمه می‌گیرد. آنان با دامن‌زدن به این اختلاف‌ها، تلاش می‌کنند جایگاه خود را مستحکم‌تر کنند.

در این میان، نوه یک زرگر سنی دل در گرو دختر یک حمامی شیعه دارد، اما افزون بر اختلاف مذهبی، فشارهای اجتماعی نیز مانع تحقق این عشق می‌شود. نویسنده با توصیف دقیق فضای شهر در آن دوره، تصویری روشن و ملموس به مخاطب ارائه می‌دهد. شخصیت‌پردازی دو دلداده و نیز تغییر نگاه مذهبی پدر دختر در روند داستان، پایانی جذاب ـ هرچند تا حدی قابل پیش‌بینی ـ برای این رمان عاشقانه-مذهبی رقم زده است.

مظفر سالاری، نویسنده و محقق، متولد یزد است. علاقه او به ادبیات و نویسندگی باعث شد تا در کنار تحصیلات حوزوی، فعالیت‌های فرهنگی را نیز دنبال کند. نخستین رمان او با عنوان «سفرنامه الیزابت» با تأثیر از آثار چارلز دیکنز نوشته شده است.

سالاری این رمان را نخستین‌بار با عنوان «نیمه‌شبی در حله» در سال 1383 از سوی انتشارات بوستان کتاب قم منتشر کرد. این کتاب در آن زمان نامزد جایزه کتاب سال، برگزیده کتاب سال ولایت و مورد توجه مجلاتی چون «سلام بچه‌ها» و «پوپک» قرار گرفت. پس از 15 سال، این اثر با ویرایش مجدد و تغییراتی در زبان اثر، در سال 1395 توسط انتشارات کتابستان منتشر شد.

نویسنده در این اثر، مسئله اختلافات میان شیعه و سنی و موضوع وحدت اسلامی را در مرکز توجه خود قرار داده و برای بیان آن، قالب داستان عاشقانه با تم مذهبی را برگزیده است. او با تکیه بر مطالعات تاریخی خود، بستر وقوع حوادث را به‌خوبی ترسیم کرده و در دل یک روایت عاشقانه، به‌ظرافت به موضوع اصلی پرداخته است. همین توجه به جزئیات، دانش مخاطب را گام‌به‌گام افزایش می‌دهد و حقیقت نهفته در روایت را پیش چشم او می‌آورد.

ترکیب عشق و معنویت، و نیز حضور پررنگ نشانه‌هایی از معجزه و امید، آنچه را که خواستنی است، شدنی جلوه می‌دهد. داستان همچنین با پرداختن به نقش حاکمان زمان، سهم آنان را در تفرقه‌افکنی و دور کردن مردم از یکدیگر، روشن می‌کند.

اگرچه ممکن است بر میزان اطلاعات تاریخی و اجتماعی ارائه‌شده در اثر نقدهایی وارد باشد، اما نویسنده تا حد امکان کوشیده است فضای شهر در زمان وقوع داستان و نیز مناسبات قدرت و حاکمان را برای خواننده به‌درستی شرح دهد.

سالاری درباره نگارش این کتاب می‌گوید: «شخصی کتابی به من داد که 250 تشرف به محضر امام زمان(عج) را با زبانی ساده نوشته بود؛ این کتاب، خلاصه‌ای از اثر معروف و معتبر “عبقری‌الحسان” بود. از من خواست این تشرف‌ها را بخوانم و 10 تشرف را به یک مجموعه داستان تبدیل کنم. دوست داشتم کاری درباره امام زمان انجام دهم. کتاب را خواندم و خیلی جذاب بود. 10 تشرف را انتخاب کردم. اولین تشرف، تشرف ابوراجح حمامی بود. وقتی خواستم به آن سر و صورت داستانی بدهم و پیرنگی برایش در نظر بگیرم، طرحش در ذهنم رشد کرد تا جایی که احساس کردم از اندازه‌های یک داستان کوتاه فراتر رفته و مناسب رمان است.

به این ترتیب، شخصیت‌هایی به ماجرای اصلی افزوده شد و شکل ویژه‌ای برای روایت آن در نظر گرفتم؛ از یک صفحه سند، رمانی سیصدصفحه‌ای پدید آمد. راوی را هاشم قرار دادم؛ جوانی سنی‌مذهب. همیشه ما شیعیان از منظر خودمان به دیگران نگاه می‌کنیم و البته طبیعی است. اگر راوی از خودمان می‌بود، کفه داستان به نفع ما سنگین می‌شد. با این تمهید، تعادل ایجاد شد و به جذابیت داستان افزوده شد.

برخی به این شخصیت اشکال گرفتند که از حیث سواد در حد ابوراجح نیست و در بحث‌های کلامی نمی‌تواند در برابر او عرض‌اندام کند؛ پاسخ من این است که در این رمان نمی‌خواستم به مباحث کلامی بپردازم. فقط اشاره‌ای کردم تا خوانندگان بدانند شیعه مذهبی اصیل و ریشه‌دار است و به‌جای تعصب‌های بی‌جا باید حرفش را شنید.»

استقبال از کتاب در سال‌های پس از انتشار، موجب شد نسخه صوتی آن نیز منتشر شود. کتاب صوتی «رویای نیمه‌شب» با صدای مهبد قناعت‌پیشه و توسط نشر آوانامه تهیه شده است.

در بخشی از متن کتاب می‌خوانیم: «پدربزرگ از پشت قفسه‌ها بیرون آمد و به گوشواره‌ای زیبا و گران‌بها که من طراحی و ساخته بودم اشاره کرد. خوشحال شدم که آن را برای ریحانه انتخاب کرده بود؛ هرچند بعید می‌دیدم که مادرش زیر بار قیمت آن برود. گوشواره را بیرون آوردم و به پدربزرگ دادم. “طراحی و ساخت این گوشواره، کار هاشم است. حرف ندارد!” مادر ریحانه گوشواره‌ها را گرفت و ورانداز کرد. “قشنگند، ولی ما چیزی ارزان‌قیمت می‌خواهیم.” پدربزرگ به جای اولش برگشت. “اجازه بفرمایید! من می‌خواهم نظر ریحانه خانم را بدانم. تو چه می‌گویی دخترم؟ خیلی ساکتی.” کنجکاوانه به ریحانه نگاه کردم تا ببینم چه می‌گوید. شبحی از صورتش را در نور دیدم. همان ریحانه روزگار گذشته بود. از وقتی آمده بود، به جعبه آیینه‌ی کنارش نگاه می‌کرد. انگار جواهرات مغازه برایش جذابیتی نداشتند. دستش را باز کرد و دو دیناری را که در آن بود نشان داد. “شما مثل همیشه مهربانید، اما فکر می‌کنم این دو سه سکه به اندازه کافی گویا باشند.” آهنگ صدایش آشنا، اما غمگین بود.»

انتشارات کتابستان معرفت بیش از 120 چاپ از این کتاب را روانه بازار نشر کرده است.

انتهای پیام/