چرا اقتصاد به خط مقدم دفاع ملی تبدیل شده است؟

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، دکتر حسن صادقی مدرس دانشگاه و  پژوهشگر حوزه علوم انسانی در گفتگوی اختصاصی با اشاره به تجربه سه جنگ نظامی و امنیتی که در سال 1404 بر ایران تحمیل شد،گفت: تأکید رهبر انقلاب بر اقتصاد در شعار سال را باید فراتر از یک توصیه مدیریتی یا اقتصادی فهم کرد و باید آن را نشانه نوعی جابه‌جایی در کانون توجه امنیت ملی دانست. وی افزود: در ادبیات کلاسیک امنیت، تمرکز اصلی بر قدرت سخت، توان نظامی و موازنه‌های تسلیحاتی قرار داشت اما تحولات جهان معاصر نشان داده است که امنیت پایدار بیش از آن که در میدان‌های جنگ تعیین شود در درون ساختارهای اجتماعی و اقتصادی شکل می‌گیرد.

دکتر صادقی افزود: تجربه سال‌های اخیر و به‌ویژه تنش‌ها و جنگ‌های تحمیل‌شده در سال 1404  این واقعیت را آشکارتر کرده است که جامعه‌ای که از بنیان‌های اقتصادی مستحکم برخوردار باشد در برابر تهدیدات بیرونی کمتر دچار تزلزل می‌شود و  امنیت در جهان امروز صرفاً محصول برتری نظامی نیست بلکه نتیجه شبکه‌ای از عوامل درهم‌تنیده است که در میان آن ها اقتصاد جایگاهی بنیادین دارد. برای مثال که اگر در گذشته امنیت عمدتاً در چارچوب مفاهیمی همچون قدرت نظامی، مرزهای جغرافیایی و بازدارندگی تعریف می‌شد امروز مفهوم امنیت به‌تدریج به سوی عرصه‌های نرم‌تر و عمیق‌تر حرکت کرده است که یکی از مهم‌ترین این عرصه‌ها، اقتصاد است، زیرا اقتصاد به‌طور مستقیم با زندگی روزمره مردم، احساس ثبات اجتماعی و با اعتماد عمومی به نظام مدیریتی کشور پیوند دارد. این استاد دانشگاه فرهنگیان  تأکید کرد: جامعه‌ای که در آن معیشت مردم سامان یافته باشد و نظام اقتصادی آن از کارآمدی و ثبات نسبی برخوردار باشد حتی در شرایط فشارهای خارجی نیز کمتر دچار فرسایش درونی می‌شود و فشارهای بیرونی زمانی می‌توانند به بحران‌های عمیق تبدیل شوند که درون جامعه از نظر اقتصادی آسیب‌پذیر باشد که در چنین شرایطی تهدید خارجی می‌تواند به نارضایتی، بی‌ثباتی یا فرسایش اجتماعی منجر شود.

پژوهشگر و تحلیلگر حوزه علوم انسانی در ادامه اذعان کرد که از همین منظر می‌توان تأکید رهبر انقلاب بر اقتصاد را نوعی توجه راهبردی به بنیان‌های درونی امنیت ملی دانست. و وقتی اقتصاد به عنوان محور شعار سال مطرح می‌شود در واقع توجه سیاست‌گذاران و مدیران کشور به این نکته جلب می‌شود که امنیت پایدار تنها در میدان‌های نظامی شکل نمی‌گیرد بلکه در کارآمدی ساختارهای اقتصادی و در توان جامعه برای تحمل فشارها ریشه دارد.

دکتر حسن صادقی افزود: اقتصاد صرفاً عرصه تولید و توزیع کالا و خدمات نیست بلکه بستری است که بسیاری از مؤلفه‌های حیاتی جامعه در آن شکل می‌گیرد از اشتغال و رفاه گرفته تا امید اجتماعی و اعتماد عمومی را می­توان نام برد. البته هرچه این بستر پایدارتر و کارآمدتر باشد جامعه از قدرت بیشتری برای عبور از بحران‌ها برخوردار خواهد بود و در بسیاری از نظریه‌های جدید امنیتی نیز بر مفهوم تاب‌آوری تأکید می‌شود، مفهومی که به توان یک جامعه برای حفظ انسجام و استمرار کارکردهای خود در شرایط فشار و بحران اشاره دارد و اقتصاد در مرکز این مفهوم قرار دارد زیرا بخش مهمی از توان یک جامعه برای ایستادگی در برابر تهدیدها به میزان ثبات و کارآمدی ساختار اقتصادی آن وابسته است.

وی تصریح کرد هنگامی که اقتصاد دچار اختلال‌های جدی می‌شود حتی قدرتمندترین ساختارهای نظامی نیز نمی‌توانند به ‌تنهایی امنیت پایدار ایجاد کنند اما در مقابل اگر بنیان‌های اقتصادی یک جامعه استوار باشد آن جامعه می‌تواند در برابر فشارهای خارجی مقاومت بیشتری از خود نشان دهد و مسیر ثبات و پیشرفت را حفظ کند. در چنین چارچوبی کارآمدی اقتصادی تنها یک مسئله مدیریتی یا توسعه‌ای نیست بلکه به سطحی عمیق‌تر از حیات ملی مربوط می‌شود.  اقتصاد در واقع یکی از لایه‌های بنیادین دفاع ملی به شمار می‌آید، لایه‌ای که اگر تقویت شود بسیاری از تهدیدهای بیرونی اثرگذاری کمتری خواهند داشت.

این استاد دانشگاه افزود تأکید بر اقتصاد در شعار سال را می‌توان دعوتی برای تقویت همین لایه بنیادین دانست، دعوتی برای آن که جامعه و مدیران کشور به بنیان‌های درونی قدرت ملی توجه بیشتری نشان دهند. و در جهانی که شکل تهدیدها پیچیده‌تر شده و فشارها تنها در میدان نظامی اعمال نمی‌شود تقویت اقتصاد می‌تواند مهم‌ترین سپر دفاعی یک ملت باشد.

دکتر صادقی در پایان افزود تجربه تحولات سال‌های اخیر نشان داده است که امنیت پایدار بیش از آن که به نمایش قدرت در میدان نبرد وابسته باشد به ظرفیت‌های درونی جامعه گره خورده است و اگر اقتصاد به‌عنوان زیرساخت اصلی این ظرفیت‌ها تقویت شود جامعه می‌تواند حتی در شرایط دشوار نیز مسیر ثبات، انسجام و پیشرفت خود را حفظ کند و از فرسایش درونی در برابر فشارهای بیرونی مصون بماند.

انتهای پیام/