دفاع از وطن، محور عقلانیت دینی

به گزارش خبرنگار  فرهنگی خبرگزاری تسنیم، حجت‌الاسلام دکتر حمید پارسانیا، استاد حوزه و دانشگاه و عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، با گرامیداشت یاد و خاطره شهدای سال‌های نخست انقلاب اسلامی به فضای دشوار آن دوران اشاره کرد و گفت: زمانی که شهید آیت‌الله بهشتی و 72 تن از یاران انقلاب به شهادت رسیدند، کشور در شرایط بسیار سختی قرار داشت. چند روز پیش از آن نیز مقام معظم رهبری مورد سوءقصد قرار گرفته و مجروح شده بودند و اندکی بعد رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر وقت نیز به شهادت رسیدند.

وی با اشاره به مراسم تشییع شهدای هفتم تیر افزود: در آن مراسم، رهبر شهید انقلاب سخنان خود را با آیه‌ای از قرآن کریم آغاز کردند که مضمون آن بر این نکته تأکید دارد که خداوند هیچ آیه‌ای را از میان نمی‌برد یا به فراموشی نمی‌سپارد مگر آنکه بهتر از آن یا همانند آن را جایگزین می‌کند. این آیه بیانگر سنت الهی در تجدید و حرکت رو به جلو در عالم است.

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی ادامه داد: همین مضمون در پیام‌های اخیر رهبر انقلاب نیز دیده می‌شود و نشان می‌دهد در حوادث بزرگ تاریخی، سنت‌های الهی جاری است و جامعه انسانی در مسیر تحولات خود دچار عقب‌گرد نمی‌شود، بلکه در چارچوب حکمت الهی به سوی نوزایی حرکت می‌کند.

پارسانیا در ادامه با اشاره به وضعیت جهان اسلام در دو قرن اخیر اظهار کرد: در حدود دویست سال گذشته بسیاری از کشورهای اسلامی با پدیده استعمار مواجه شدند و کمتر کشوری را می‌توان یافت که به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم تحت سلطه استعمار قرار نگرفته باشد. ایران در این میان تا حدی یک استثنا به شمار می‌آید و به نظر می‌رسد یکی از دلایل آن ویژگی‌های فرهنگی جامعه ایرانی است.

وی افزود: با وجود این، مردم ایران نیز احساس عقب‌ماندگی و حضور بیگانه را تجربه می‌کردند و میل به مقاومت در برابر آن وجود داشت. در فضای دوقطبی آن دوران نیز بسیاری از جریان‌های مقاومتی در کشورهای مختلف تحت تأثیر جریان‌های چپ شکل می‌گرفتند و حتی در ایران نیز برخی الگوهای مبارزه از مکاتب فکری غربی الهام می‌گرفت.

این استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه امام خمینی(ره) مسیر متفاوتی را در مبارزه با استعمار و استبداد گشود، تصریح کرد: امام راحل مقاومت را به بستر فرهنگی و دینی جامعه بازگرداند. این حرکت از دل فرهنگ اسلامی و ایرانی جوشید و با همین زبان با مردم سخن گفته شد.

وی ادامه داد: در آن زمان بسیاری تصور می‌کردند برای پیروزی انقلاب باید دهه‌ها مبارزه چریکی و پنهانی انجام شود؛ الگویی که در برخی کشورهای آمریکای لاتین مطرح بود. اما امام خمینی(ره) با تکیه بر حضور مردم در صحنه و حرکت اجتماعی آشکار، مسیر متفاوتی را پیش روی جامعه قرار داد.

پارسانیا با اشاره به نقش مردم در تداوم انقلاب اسلامی گفت: روشی که امام خمینی برای پیروزی انقلاب به کار گرفتند، حتی برای برخی از انقلابیون نیز در ابتدا قابل تصور نبود، اما حضور گسترده مردم و فعال شدن بستر فرهنگی جامعه مسیر تازه‌ای در مبارزه ایجاد کرد.

وی افزود: رهبر معظم انقلاب نیز از همان زمان این مسئله را به خوبی درک کردند و در چهار دهه گذشته همواره بر اعتماد به مردم و نقش آنان در پیشبرد انقلاب تأکید داشته‌اند.

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به تحولات فکری جهان معاصر گفت: در تمدن امروز غرب نوعی عقلانیت حاکم است که آن را عقلانیت ابزاری می‌نامند؛ عقلانیتی که صرفاً درباره ابزارها و روش‌های تحقق اهداف سخن می‌گوید و نسبت به ارزش‌های انسانی موضعی ندارد.

وی ادامه داد: در چنین نگاهی، علم بیشتر در خدمت قدرت و سلطه قرار می‌گیرد، در حالی که فرهنگ ایرانی ـ اسلامی نوعی عقلانیت ارزش‌محور را دنبال می‌کند که در آن حقیقت، عدالت و آرمان‌های انسانی جایگاه اصلی را دارند.

پارسانیا با اشاره به تجربه جمهوری اسلامی ایران تأکید کرد: ایران نشان داده است که می‌توان پیشرفت علمی و فناوری را در کنار حفظ ارزش‌ها و آرمان‌های انسانی دنبال کرد و علم را در خدمت انسان و حقیقت قرار داد.

وی همچنین حضور گسترده مردم در صحنه‌های مختلف اجتماعی و ملی را ناشی از ریشه‌های عمیق فرهنگی جامعه دانست و گفت: این حضور صرفاً یک واکنش مقطعی نیست، بلکه از دل یک فرهنگ تاریخی و زنده برمی‌خیزد. جامعه‌ای که فاقد چنین پشتوانه فرهنگی باشد به جامعه توده‌ای تبدیل می‌شود که رفتارهای آن بیشتر هیجانی و ناپایدار است.

این استاد حوزه و دانشگاه افزود: در جامعه ایران حضور مردم با ایثار، همبستگی و آرامش همراه است و این نشان می‌دهد یک فرهنگ عمیق در حال بروز و ظهور است؛ فرهنگی که در کانون آن قرآن، عقلانیت و سنت‌های فکری دیرینه قرار دارد.

پارسانیا در ادامه با اشاره به جایگاه دفاع از سرزمین در اندیشه دینی گفت: در سنت فقهی و تاریخی ما دفاع از وطن جایگاهی محوری دارد و در شرایط تهدید، همه اختلافات دیگر در برابر این اولویت رنگ می‌بازد.

وی با اشاره به دیدگاه‌های تاریخی علما افزود: در دوره حمله روس‌ها به ایران، میرزای قمی در نامه‌ای به فتحعلی‌شاه تأکید کرد که وقتی خاک کشور مورد هجوم قرار می‌گیرد، دفاع از آن بر همه واجب است. این نشان می‌دهد حفظ سرزمین یک وظیفه عمومی و فراگیر است.

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی تأکید کرد: در عقلانیت دینی جامعه ایران، وطن جایگاهی دارد که هیچ امر دیگری با آن قابل مقایسه نیست؛ زیرا اگر سرزمین از دست برود، دیگر بستری برای تحقق آرمان‌ها باقی نمی‌ماند.

وی در پایان با تأکید بر اهمیت وحدت ملی گفت: امروز نیز حفظ محور وحدت و دفاع از سرزمین باید در اولویت قرار گیرد و همه مسائل دیگر در حاشیه آن تعریف شود. به گفته پارسانیا، حضور مردم با ایمان، ارزش‌ها و آرمان‌هایشان مهم‌ترین عامل پایداری و پیشرفت کشور است.

انتهای پیام/