دکترین شهید عباسی در فضا؛ چرا ترور سخت‌افزار، نرم‌افزار را نمی‌کُشد؟

به گزارش خبرنگار فضا و نجوم خبرگزاری تسنیم، طی 18 روز گذشته، موج حملات هوایی و موشکی ائتلاف متجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه زیرساخت‌های کشورمان، برگ دیگری از جنایتهای آنان و تقابل جبهه استکبار با پیشرفت و توسعه فناوری در ایران را رقم زد. در جریان این حملات، «پژوهشگاه فضایی ایران» به عنوان یکی از نمادهای توسعه علمی کشور مورد اصابت چند فروند موشک قرار گرفت و ساختمان آن تخریب شد. 

اما در پسِ غبار این انفجارها و فروریختن آوار یک سازه بتنی، یک واقعیت راهبردی نهفته است: صنعت فضایی ایران با اصابت موشک به یک ساختمان، نه متوقف می‌شود و نه حتی کُند؛ که درادامه چرایی این موضوع را بررسی میکنیم.

دکترین شهید عباسی؛ صنعتی که در مغزها توزیع شده است

برای درک بهتر چرایی بی‌اثر بودن این حمله بر کلیت صنعت فضایی کشور، باید به یک اصل بنیادین در ساختار علمی ایران اشاره کرد. در جریان جنگ 12 روزه خردادماه سال جاری (1404) که به شهادت دانشمند برجسته هسته‌ای، شهید فریدون عباسی انجامید، ایشان در یکی از آخرین مصاحبه‌های خود در پاسخ به این سوال که «اگر رژیم صهیونیستی تاسیسات هسته‌ای ایران را بمباران کند چه خواهد شد؟» با صراحت پاسخ داد: هیچ اتفاقی نخواهد افتاد؛ چرا که صنعت هسته‌ای ایران در مغز دانشمندان ایرانی توزیع شده است و با حذف فیزیکی یا تخریب ساختمان‌ها قابل از بین رفتن نیست.

امروز، این دکترین دقیقا در صنعت فضایی ایران نیز صدق می‌کند. خوشبختانه در جریان حمله به پژوهشگاه فضایی، به دلیل تدابیر اتخاذ شده هیچ‌گونه آسیب جانی به دانشمندان، نخبگان و مهندسان فضایی کشور وارد نشده است. دشمن تنها توانسته است یک «ساختمان اداری و آزمایشگاهی» را تخریب کند، اما نیروی انسانی و دانش بومی که خالق این تجهیزات بوده‌اند، در بالاترین سطح از آمادگی قرار دارند.

فلسفه پژوهشگاه فضایی و راز عصبانیت دشمن

برای درک اینکه چرا دشمن پیکان حملات خود را به سمت پژوهشگاه فضایی نشانه رفت، باید نگاهی به مسیر طی شده در این نهاد بیندازیم. صنعت فضایی ایران سال‌ها در فاز «تحقیق و توسعه» (R&D) قرار داشت اما در سال‌های اخیر، مختصات این صنعت تغییر کرد. 

براساس اطلاعات و ارزیابی‌های فنی، پژوهشگاه فضایی موفق شده بود چرخه «اکتساب فناوری فضایی» را تکمیل کرده و از فاز پژوهشِ صرف، وارد فاز «کاربردپذیری و ارائه خدمات فضاپایه» شود. دشمن با تحقیقات دانشگاهی و مقاله‌های علمی آنچنان مشکلی ندارد، اما زمانی که این دانش تبدیل به یک «چشم بینا» در فضا می‌شود و کشور به سمت ایجاد منظومه‌های ماهواره‌ای و تسلط اطلاعاتی بر کره‌زمین حرکت می‌کند، زنگ خطر برای آن‌ها به صدا در می‌آید.

در واقع، مهندسی معکوسِ رفتار دشمن نشان می‌دهد که حمله به این مرکز، دقیقا به دلیل درستیِ مسیری است که دانشمندان ما طی می‌کردند. تبدیل شدن ماهواره‌ها از یک محصول آزمایشگاهی به یک محصول کاربردی و عملیاتی، خط قرمز نانوشته‌ای بود که ایران با اقتدار از آن عبور کرد.

شبکه‌ای به وسعت ایران؛ چرا صنعت فضایی متوقف نمی‌شود؟

اگرچه تخریب زیرساخت‌های آزمایشگاهی و از بین رفتن برخی تجهیزات در ساختمان پژوهشگاه خسارتی مادی محسوب می‌شود، اما ساختار صنعت ماهواره‌سازی ایران کاملا «توزیع شده» و شبکه‌ای است.

امروزه در صنعت فضایی کشور، زیرسیستم‌های یک ماهواره در یک اتاق یا یک ساختمان واحد ساخته نمی‌شوند. پنل‌های خورشیدی، باتری‌های فضایی، چرخ‌های واکنشی (Reaction wheels)، بردهای الکترونیکی و انواع سنسورها، هر یک توسط شبکه‌ای از شرکت‌های دانش‌بنیان و پژوهشگران در نقاط مختلف توزیع شده و توسعه می‌یابند. 

در این میان، تخریب پژوهشگاه فضایی صرفا ممکن است در بخش تست و تجمیع نهاییِ برخی زیرسیستم‌های ماهواره‌ای وقفه بسیار کوتاه و جزئی ایجاد کند که آن هم با آزمایشگاه‌های جایگزین و هم‌افزایی دستگاه‌های مختلف، به سرعت قابل جبران است. در کنار این موضوع، ارتقای پرتابگرهای فضایی کشور با قدرت تمام در جریان است و این عملیات نظامیِ کور و نمادین، کوچک‌ترین خدشه‌ای به برنامه پرتاب‌های آتی وارد نخواهد کرد.

گام بعدی؛ از پدافند غیرعامل تا تثبیت امید

آنچه اکنون اهمیت حیاتی دارد، مدیریت زمان و حفظ شتابِ این حرکت علمی است. با تخریب ساختمان پژوهشگاه، ضروری است که با حمایت عالی‌ترین مقامات کشور، از جمله ریاست جمهوری و وزارت ارتباطات، پرسنل و دانشمندان این مجموعه در سریع‌ترین زمان ممکن در ساختمان‌های آماده و جایگزین مستقر شوند تا خللی در تمرکز و انگیزه این نخبگان ایجاد نشود.

همچنین، این اتفاق مهر تاییدی است بر لزوم اجرای دقیق و همیشگی «پدافند غیرعامل». همان‌طور که در صنعت هسته‌ای، تاسیسات حساس به اعماق زمین منتقل شدند، تجهیزات آزمایشگاهی و زیرساخت‌های حیاتی فضاپایه نیز باید در سایت‌های وسیع و امن، با پراکندگی مناسب و در دل زمین مستقر شوند تا ضریب آسیب‌پذیری آن‌ها در برابر حملات احتمالی به صفر برسد.

ساختمان 8 طبقه‌ پژوهشگاه فضایی فروریخت، اما این آوارها تنها خاک و سیمان هستند. دشمن باید بداند که فناوری فضایی ایران مدت‌هاست که از روی زمین کنده شده و در مدار توسعه قرار گرفته است. سازه‌ها دوباره و مستحکم‌تر از قبل ساخته خواهند شد، اما دانشی که در مغز و اراده جوانان ایرانی نهادینه شده، با هیچ موشکی قابل رهگیری و انهدام نیست. صنعت فضایی ایران، با قدرت و صلابت بیشتر، مسیر خود را ادامه خواهد داد.

انتهای پیام/