جبلی: صدا وسیما با رو کردن به مطالبه گری تغییر نقش داده است

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، در پنج سال اخیر، ایران و رسانه ملی با مجموعه‌ای بی‌سابقه از چالش‌های ساختاری، اجتماعی و امنیتی روبرو بوده‌اند. پیمان جبلی، رئیس سازمان صداوسیما، در گفت‌وگوی ویژه خبری خود که شامگاه سه شنبه 24 شهریور در قالب گفتگوی ویژه خبری سیما پخش شد،  با بازنگری در عملکرد این سازمان، این دوره را «پرچالش‌ترین و پرحادثه‌ترین دوران تاریخ رسانه ملی» توصیف کرد.

وی با اشاره به اینکه رسانه ملی همواره در پیشانی حوادث و به عنوان بازوی اصلی اطلاع‌رسانی و فرهنگی کشور قرار داشته، تأکید کرد که حجم بار مسئولیت در مواجهه با بحران‌های اخیر، فراتر از توان یک رسانه معمولی بوده است.

به گفته جبلی، اگر زیرساخت‌های سازمان بر اساس «سند تحول صداوسیما» تقویت نشده بود، مواجهه با تنوع حوادث از آشوب‌های داخلی سال 1401 و تحولات دی‌ماه گذشته گرفته تا درگیری‌های نظامی مستقیم با دشمن، غیرممکن می‌بود.

رئیس صداوسیما با اشاره به مدیریت بحران‌های غیرمنتظره از جمله شهادت رئیس‌جمهور پیشین و برگزاری انتخابات زودهنگام، افزود: در حالی که در دوره‌های گذشته، رسانه ملی حداقل یک سال پیش از انتخابات برای زیرساخت‌سازی و طراحی برنامه‌ها آماده می‌شد، این بار تنها با فرصت کمتر از 50 روز، توانستیم با سرعت عمل بالا، تمامی ظرفیت‌ها را برای پوشش انتخابات 1403 بسیج کنیم.

وی این موفقیت را نتیجه مستقیم اجرای دستورالعمل‌های تحول‌آفرین و آمادگی زیرساختی سازمان دانست که توانسته از آزمون‌های سخت تاریخ معاصر ایران سربلند بیرون بیاید.

رئیس سازمان صداوسیما، در ادامه با اشاره به تجربیات سازمان در جنگ‌های اخیر، تأکید کرد که سازمان صداوسیما از یک رسانه اطلاع‌رسانی، به یک سازمان «تاب‌آور» با زیرساخت‌های پدافندی پیشرفته تبدیل شده است.

جبلی با یادآوری مقاومت کارکنان صداوسیما در طول جنگ 12 روزه و جنگ اخیر (جنگ رمضان)، خاطرنشان کرد که حتی با هدف قرار گرفتن مستقیم ساختمان‌ها، فرستنده‌ها و مراکز استانی توسط بمب‌های سنگرشکن، «آنتن رسانه ملی حتی برای لحظه‌ای قطع نشد».

وی این پایداری را نتیجه برنامه‌ریزی‌های چندلایه پدافندی و پیش‌بینی دقیق حوادث دانست که پیش از وقوع، زیرساخت‌های فنی و صیانتی لازم برای آن طراحی شده بود.

رئیس صداوسیما همچنین بر فرآیند «آسیب‌شناسی سریع» پس از هر بحران تأکید کرد و گفت: ما بلافاصله پس از هر حادثه، جلسات روزانه و مستمر برای ارزیابی نقاط ضعف فنی، محتوایی و مدیریتی برگزار می‌کنیم. فاصله میان جنگ 12 روزه و جنگ اخیر، فرصتی بی‌نظیر برای سازمان فراهم کرد تا با بهره‌گیری از تجربیات قبلی، سازمان را برای مواجهه با تهدیدات جدید، ورزیده‌تر کند.

جبلی در ارزیابی روند تحول این سازمان، از تغییر چرخش نمودار مخاطبان رسانه ملی خبر داد. روند کاهش مخاطبان از سال 1394 آغاز شده بود. از سال 1403، این روند با رویکردهای نوین، معکوس شده و به سمت صعود حرکت می‌کند.

وی در ادامه با تبیین ستون‌های اصلی «سند تحول رسانه ملی»، به دو مفهوم کلیدی «هویت» و «عدالت» پرداخت. جبلی معتقد است در عصر تهاجم فرهنگی و تضارب هویت‌ها، رسانه ملی وظیفه دارد هویت ملی را حفظ کند. وی در تعریف «عدالت رسانه‌ای» افزود: اگر رسانه ملی را امانت مردم بدانیم، عدالت یعنی تضمین دسترسی همه‌جانبه مردم به تصویر و صدای باکیفیت، و مشاهده خود، اقلیم، منطقه و پاره‌فرهنگ‌هایشان در قاب رسانه.

رئیس صداوسیما با اشاره به نتایج تلخ نظرسنجی‌های سال 1403 که نشان می‌داد 64 درصد از مردم احساس می‌کردند خود را در قاب سریال‌ها و برنامه‌ها نمی‌بینند، از ابتکار عملیاتی «پویش ایران‌جان» به عنوان راهکار این معضل یاد کرد.

وی با اشاره به برگزاری دهمین مرحله این پویش در آذربایجان شرقی، گفت: در این پویش، تمام شبکه‌های سراسری، استانی و حتی برون‌مرزی، ظرفیت‌ها، فرهنگ‌ها و مطالبات مردم یک منطقه را به عنوان محور اصلی برنامه‌سازی قرار می‌دهند تا عدالت در بازنمایی فرهنگی محقق شود.

رئیس سازمان صداوسیما از تحول در ساختار عملیاتی سازمان طی سال‌های اخیر خبر داد. وی با اشاره به تجربه‌ حوادث سال 1401 و ناآرامی‌های اجتماعی، تأکید کرد که رسانه ملی از هر بحران، یک «درس راهبردی» برای تقویت زیرساخت‌های خود استخراج کرده است.

جبلی با اشاره به آسیب‌های شناسایی‌شده در سال 1401، از ایجاد سازوکارهای جدید برای تعامل سریع‌تر و دقیق‌تر با نهادهای مسئول در انتشار اطلاعات خبر داد. یکی از تجربیات تلخ سال 1401، عدم ارتباط کافی و به موقع میان رسانه ملی و برخی نهادهای مسئول در انتشار اطلاعات دقیق بود؛ اما پس از آن، سازوکارهای جدیدی برای ایجاد ارتباط منظم و فوری میان رسانه و دستگاه‌های مسئول تعریف و اجرایی شد.

وی همچنین با اشاره به نقش کلیدی تعامل با نیروهای مسلح در عملیات‌های «صادق 1 و 2»، تأکید کرد این همکاری نزدیک میان رسانه ملی و سپاه پاسداران در جریان عملیات‌های اخیر نیز تقویت شده است.

به گفته جبلی، این هماهنگی باعث شده تا رسانه ملی در زمینه «کسب اطلاعات دقیق» و «ارائه روایت اول» به مخاطبان، با سرعت و دقت بسیار بالایی عمل کند. در حال حاضر آمادگی رسانه ملی برای مواجهه با حوادث احتمالی، اکنون به مراتب فراتر از دوران‌های پیشین است.

رئیس صداوسیما در ارزیابی اقدامات این سازمان در راستای تحقق «عدالت رسانه‌ای»، از تحولات گسترده در فرآیند پوشش انتخابات و اصلاحات ساختاری در درون سازمان خبر داد. «سند تحول» برای سازمان صداوسیما، نقش یک قطب‌نما و چراغ راه را ایفا کرده است.

جبلی با اشاره به چالش‌های پیشین در انتخابات مجلس، اظهار داشت که محدودیت‌های قانونی مانع از فعالیت رسانه ملی در تبلیغات انتخاباتی می‌شد، اما با رایزنی‌های مداوم با مجلس و اصلاح قوانین، این مسیر هموار شد.

وی افزود: در یک اقدام بی‌سابقه، طی مدت کوتاهِ سه ماه، سازمان صداوسیما موفق شد 208 کانال تلویزیونی اختصاصی برای حوزه‌های انتخاباتی را راه‌اندازی کند؛ در حالی که مجموع شبکه‌های ملی، استانی و فرامرزی ما پیش از این به 60 تا 70 شبکه نمی‌رسید. این اقدام، فرصتی برابر برای تمامی کاندیداها، فارغ از توان مالی، جهت دسترسی به افکار عمومی فراهم آورده است.

جبلی در ادامه، از اقدامات سازمان برای تقویت حضور اقلیم‌ها در سطح ملی سخن گفت و اعلام کرد که روزانه حدود 10 ساعت از پخش شبکه‌های اصلی، در اختیار استان‌ها قرار می‌گیرد تا ظرفیت‌ها و مظاهر فرهنگی هر منطقه در سطح ملی دیده شود.

وی در بخش پایانی، به موضوع «عدالت درون‌سازمانی» پرداخت و تأکید کرد که تحقق عدالت در فضای بیرون، مستلزم اجرای آن در درون سازمان است. با وجود چالش‌های مالی بسیار سنگین، سازمان تلاش کرده است تا حقوق عقب‌افتاده و مسلم همکاران خود را تأمین کند تا روحیه عدالت‌محوری در بدنه سازمان نیز تثبیت شود.

جبلی در ارزیابی تحولات محتوایی این سازمان، از تغییر در سبک و سیاق برنامه‌سازی برای جذب مخاطب خبر داد.

وی با اشاره به برنامه‌هایی نظیر «محفل» و «معلا»، تأکید کرد که این آثار نشان‌دهنده موفقیت در تلفیق «هویت اصیل ایرانی-اسلامی» با «فرم‌های جذاب و خلاقانه» است.

رئیس صداوسیما با اشاره به یک چالش دیرینه در رسانه ملی، گفت: برخی ناظران بر این باور بودند که تمرکز بر هویت مذهبی و ملی در قالب برنامه‌های تلویزیونی، لزوماً منجر به جذب مخاطب نمی‌شود؛ اما تجربیات زیسته پنج سال اخیر ثابت کرد که اگر هویت ملی در قالبی زیبا و با خلاقیت ارائه شود، نه تنها منجر به ریزش مخاطب نمی‌شود، بلکه باعث افزایش چشمگیر آن نیز می‌‌شود. این موفقیت مدیون خلاقیت تهیه کنندگان و وفاداری سازمان به «سند تحول» است.

وی در ادامه، از تحولات ساختاری جهت ارتقای کیفیت تولیدات، به‌ویژه در حوزه کودکان و نوجوانان خبر داد و اعلام کرد تأسیس «مرکز کودک و نوجوان رسانه ملی» با هدف غنی‌سازی محتوای این گروه و هم‌راستایی تولید و پخش، یکی از اقدامات کلیدی در این راستا بوده است. سازمان در مسیر رسیدن به اهداف سند تحول، بر سه محور «تحول محتوایی»، «تحول رویکردی» و «تحول سازوکاری» تمرکز کرده و ساختارهای غیرضروری را حذف و ساختارهای کارآمد را جایگزین کرده است.

جبلی همچنین از رویکرد باز و شفاف این سازمان در مواجهه با انتقادات و نظرسنجی‌ها خبر داد و با استفاده از استعاره «ساختمان شیشه‌ای»، تأکید کرد که تمامی سیاست‌ها و برنامه‌ریزی‌های رسانه ملی در معرض دید و قضاوت مستقیم 90 میلیون شهروند قرار دارد.

رئیس صداوسیما در پاسخ به تردیدهای مطرح شده درباره آمارهای مربوط به میزان مخاطبان رسانه ملی، گفت: هر پژوهشگر، خبرنگار یا فعال رسانه‌ای که نسبت به نتایج نظرسنجی‌های مرکز تحقیقات صداوسیما با سابقه 60 ساله این سازمان تردید دارد، می‌تواند از نزدیک با فرایند اجرایی، قواعد و فرمول‌های علمی ما در مرکز تحقیقات حاضر شود و هرگونه ایرادی را که می‌بیند اعلام کند. همکاری‌های علمی با موسسات نظرسنجی دیگر نیز ادامه دارد و بسیاری از آمارهای منتشر شده، با نتایج سایر مراکز همخوانی دارد.

جبلی در ادامه، با پذیرش برخی از انتقادات صورت گرفته، گفت: بسیاری از انتقادات وارد شده به صداوسیما، بسیار دقیق، به‌جا و ضروری هستند. ما از این انتقادات به عنوان ابزاری برای بهبود استفاده می‌کنیم. رسانه ملی برای تکمیل «چرخه ارتباطی» خود، نیازمند بازخورد از سوی مخاطب است و بدون دریافت نظرات مردم در قالب پیشنهاد، انتقاد یا تشکر، امکان برنامه‌سازی صحیح وجود نخواهد داشت. صداوسیما مانند یک اتاق شیشه‌ای است؛ هیچ سیاست یا برنامه‌ریزی در پشت پرده نیست که از دید عموم پنهان بماند؛ آنچه بر آنتن می‌آید، عینِ خروجیِ سیاست‌گذاری‌های ماست و مستقیماً تحت قضاوت همگان قرار دارد.

وی از تغییرات بنیادین در سیاست‌گذاری محتوایی و ساختار پخش برنامه‌ها برای تقویت تعامل با مخاطب خبر داد و با استفاده از مفهوم «اتاق شیشه‌ای»، گفت: تمامی تصمیمات و برنامه‌ریزی‌های سازمان صداوسیما، از جمله حضور چهره‌ها در رسانه، در معرض نقد و قضاوت مستقیم 90 میلیون شهروند قرار دارد.

رئیس صداوسیما در پاسخ به انتقادات مربوط به تنوع چهره‌ها و گرایش‌های سیاسی در رسانه ملی، گفت: فرآیند برنامه‌سازی، یک چرخه دوسویه است. ما برای تکمیل چرخه ارتباطی، نیازمند دریافت بازخورد از سوی مخاطب هستیم. بسیاری از انتقادات وارد شده، بسیار دقیق و به‌جا هستند و ما با پذیرا بودن این نقدها، آن‌ها را در برنامه‌سازی‌های آینده لحاظ می‌کنیم.

وی همچنین از تغییر استراتژی در پخش سریال‌ها خبر داد و گفت: برای جلوگیری از ریزش مخاطب، شیوه پخش سریال‌ها از حالت «پخش روزانه تا پایان مجموعه» به حالت «یک‌روزدرمیان» تغییر یافته است. تجربه نشان داده که اگر مخاطب روز یا دو روز از پخش یک سریال را از دست بدهد، پیوند خود را با داستان قطع می‌کند؛ لذا اکنون سریال‌ها به صورت روزهای فرد و زوج و مجموعه‌های ویژه‌ نیز در روزهای جمعه پخش می‌شوند تا تداوم ارتباط مخاطب با اثر حفظ شود.

در بخش دیگری از سخنان جبلی، به ضرورت نمایش واقعیت‌های پنهان کشور اشاره شد. او با یادآوری تجربه‌ی پوشش راهپیمایی‌های روستایی در روز 22 بهمن، گفت: رسانه ملی وظیفه دارد ظرفیت‌های واقعی و ریشه‌دار کشور، از جمله فرهنگ و اقتصاد روستایی را که بخش مهمی از هویت ملی است، در قاب رسانه به نمایش بگذارد.

جبلی در اظهاراتی درباره رویکردهای جدید سازمان صدا و سیما، از تلاش برای برقراری عدالت در پخش محتوا و بهبود وضعیت معیشتی کارکنان خبر داد و گفت: هدف اصلی سازمان، بازگرداندن «بوم‌های واقعی کشور» به صفحه نمایش است.

رئیس صداوسیما با اشاره به نتایج نظرسنجی مرکز تحقیقات صداوسیما در سال 1403، از یک چالش جدی پرده برداشت. وی گفت: بسیار تلخ بود که در نظرسنجی سراسری دریافتیم حدود 64 درصد مردم اعلام کرده‌اند که تا به حال فرهنگ‌ها، مناطق و بوم‌های خود را در سریال‌ها و برنامه‌های نمایشی صداوسیما ندیده‌اند. این آمار، محرک اصلی راه‌اندازی «پویش ایران جان» بوده است تا ظرفیت‌های اقتصادی، فرهنگی و گردشگری استان‌ها در سطح ملی بازنمایی شود. دهمین دوره این پویش هم‌زمان با حضور در استان آذربایجان شرقی آغاز شده است.

وی در ادامه، از اقدامات عملی برای تحقق «عدالت رسانه‌ای» خبر داد و اعلام کرد که روزانه حدود 10 ساعت از زمان پخش شبکه‌های اصلی (از جمله شبکه‌های یک، دو، سه، نسیم و چهار)، به استان‌ها اختصاص یافته است. وی این اقدام را تحت عنوان بسته «ایرانِ ما» معرفی کرد که امکان تولید و پخش محتوای بومی را برای استان‌ها فراهم می‌آورد.

رئیس صداوسیما همچنین به موضوع عدالت در لایه درون‌سازمانی نیز پرداخت. وی تصریح کرد: برای اجرای عدالت در رسانه، ابتدا باید عدالت در درون سازمان نیز جاری شود. علیرغم چالش‌های مالی بسیار سنگین، تلاش شد تا حقوق‌های عقب‌افتاده و مستحقات همکاران سازمان تأمین شود تا آن‌ها نیز بتوانند همراه با اجرای سند تحول، در مسیر توسعه رسانه ملی گام بردارند.

جبلی با اشاره به تغییر سبک زندگی و مصرف رسانه‌ای نسل جوان، تأکید کرد که رسانه ملی باید با درک واقعیت‌های عصر دیجیتال، فرم‌های جدیدی را ارائه دهد.

وی در پاسخ به انتقاداتی مبنی بر استفاده از الگوهای خارجی در برنامه‌های سرگرمی، صراحتاً گفت: ما انکار نمی‌کنیم که برخی برنامه‌های سرگرمی دارای الگوهای خارجی هستند؛ اما نکته کلیدی در زمانی است که این الگوها با بوم، فرهنگ و ذائقه ایرانی آمیخته می‌شوند. در این حالت، مخاطب نه با یک قالب بیگانه، بلکه با محتوایی آشنا و جذاب روبرو می‌شود که مورد توجه قرار می‌گیرد.

جبلی از تغییر استراتژی در پخش سریال‌ها خبر داد و گفت: برای جلوگیری از قطع ارتباط مخاطب با داستان‌ها، پخش سریال‌ها از حالت روزانه به حالت «یک‌روزدرمیان» (روزهای فرد و زوج) تغییر یافته است.

در بخش دیگری از سخنان وی، جبلی از یک خلاء در تعامل مسئولان با رسانه انتقاد کرد. وی گفت: نزدیک به دو ماه است که از سازمان‌ها و دستگاه‌های مختلف درخواست کرده‌ایم تا در قالب برنامه‌هایی مشابه “همراه با مردم”، در حضور مردم حضور یافته و به سوالات آن‌ها پاسخ دهند، اما تاکنون هیچ دستگاهی برای شروع این روند همکاری نکرده است. این عدم مشارکت، مانعی برای اجرای برنامه‌های پاسخگویی و تعامل مستقیم مسئولان با مردم است.

جبلی در پاسخ به انتقاداتی مبنی بر عدم بازتاب واقعی مشکلات جامعه در رسانه ملی، بر نقش جدید این سازمان در قالب «مطالبه‌گری برای اجرای قوانین» تأکید کرد و گفت: یکی از آسیب‌های دوره‌های گذشته، عدم بازتاب کافی واقعیت‌های زندگی مردم بود. اما در سند تحول جدید، ما رویکرد “صنعت‌محور” را در حوزه خبر طراحی کرده‌ایم تا رسانه ملی از یک گزارش‌گر صرف، به دنبال‌کننده اجرای قوانین تبدیل شود.

جبلی با اشاره به این استراتژی افزود: ما در جمهوری اسلامی با مشکلاتی که راه حل نداشته باشند روبرو نیستیم؛ بلکه چالش اصلی، عدم اجرای صحیح قوانین و دستورالعمل‌هاست. تمرکز اصلی ما اکنون بر پیگیری اسناد و قوانینی است که بر زمین مانده‌اند و مستقیماً با مطالبات مردم در ارتباط هستند.

رئیس صداوسیما برای اثبات کارآمدی این رویکرد، به نمونه‌های عملی اشاره کرد و گفت: یکی از تجربه‌های موفق ما، مطالبه‌گری رسانه ملی برای آزادسازی سواحل بود که منجر به بازگشت حقوق ملت شد. این اقدام که با حمایت دولت انجام گرفت، الگویی برای پیگیری‌های بعدی شد.

وی در پایان گفت: این روند مطالبه‌گرانه در حوزه خبر و سیاست، منجر به اجرایی شدن بسیاری از قوانین مهم از جمله «قانون پنجره ورود به خدمات دولت الکترونیک» و «قانون مجوزهای کسب‌وکار» شده است.

انتهای پیام/