وقتی هنر به زبان عاشورا سخن می‌گوید

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، رویداد ملی «یالثارات‌الامام» در حسینیه اعظم زنجان از تاریخ 30 خرداد 1405 به‌مدت سه روز به همت حوزه هنری استان زنجان برگزار شد. در این رویداد، شرایط حضور 60 هنرمند از استان‌های مختلف کشور برای تولید آثار گرافیکی و اقلام فرهنگی ویژه هیئت‌های مذهبی فراهم شد تا فرصتی باشد برای ایجاد نسبت میان هنر، ایمان و کنش اجتماعی از زاویه‌ای متفاوت. آنچه در این سه روز در زنجان شکل گرفت، صرفاً یک کارگاه طراحی پوستر یا گردهمایی هنری نبود؛ بلکه تلاشی بود برای بازخوانی ظرفیت هنر در روایت فرهنگ عاشورا و انتقال آن به نسل امروز.

وقتی هنر، اشک می‌بارد

در روزهایی که زنجان در سوگ سیدالشهدا(ع) غرق است، حسینیه اعظم بیش از آن‌که یک مکان مذهبی باشد، به میعادگاه روایت‌های عاشورایی تبدیل شده بود. رویداد «یالثارات‌الامام» را نمی‌توان صرفاً در قالب یک برنامه سه‌روزه تعریف کرد؛ این رویداد تلاشی برای پیوند دوباره هنر با ریشه‌های اعتقادی و اجتماعی آن بود.

در این فضا، مرز میان هنرمند و عزادار کمرنگ شد. هنرمند دیگر تنها تولیدکننده اثر نبود؛ او خود بخشی از روایت عاشورا بود. قلم، رنگ، تصویر و پیکسل، هر یک کوشیدند سهمی در بازآفرینی پیام ماندگار کربلا داشته باشند؛ پیامی که قرن‌هاست الهام‌بخش حرکت‌های عدالت‌خواهانه و آزادی‌طلبانه بوده است.

رنگ‌هایی که روایت می‌کنند

در سالن برگزاری رویداد، پارچه‌های سرخ و سیاه گسترده شده‌اند؛ رنگ‌هایی که هر کدام بخشی از حافظه تاریخی شیعه را در خود دارند. سرخ، یادآور حماسه و شهادت است و سیاه، نشانی از اندوه و سوگواری.

هنرمندان حاضر در رویداد، از استان‌های مختلف کشور گرد هم آمده بودند تا با زبان هنر، مفاهیم عاشورایی را بازنمایی کنند. آن‌ها تنها مشغول طراحی یک اثر گرافیکی نبودند؛ بلکه در حال بازخوانی روایتی بودند که همچنان در زندگی امروز جریان دارد. هر طرح و هر نقش، تلاشی بود برای تبدیل مفاهیم عمیق اعتقادی به تصویری که بتواند با مخاطب امروز ارتباط برقرار کند.

وقتی پیکسل‌ها در خدمت روایت قرار می‌گیرند

بخش دیگری از رویداد، جلوه‌ای از حضور هنر دیجیتال در میدان روایتگری داشت. هنرمندانی که پشت نمایشگرها نشستند، با ابزارهای نوین طراحی، همان مفاهیمی را دنبال می‌کردند که قرن‌ها پیش در قالب خوشنویسی، نگارگری یا بیرق‌های عزاداری تجلی می‌یافت.

«یالثارات‌الامام» نشان داد که هنر دینی محدود به قالب‌های سنتی نیست. پیام عاشورا می‌تواند با زبان گرافیک معاصر، رسانه‌های دیجیتال و فناوری‌های جدید نیز روایت شود. مهم، حفظ روح پیام است؛ پیامی که در هر دوره، ابزار متناسب با زمانه خود را پیدا کند.

زخم‌هایی که سخن می‌گویند

در بخشی از حسینیه، آثار آسیب‌های ناشی از حملات اخیر رژیم صهیونیستی دیده می‌شد. این زخم‌ها تنها نشانه‌های یک تخریب فیزیکی نبودند؛ بلکه یادآور استمرار تقابل حق و باطل در روزگار معاصر بودند.

برای هنرمندی که در چنین فضایی مشغول خلق اثر بود، این نشانه‌ها صرفاً بخشی از معماری ساختمان نیستند. آن‌ها به بخشی از تجربه زیسته هنرمند تبدیل می‌شوند و مفاهیمی چون مقاومت، ایستادگی و پایداری را از سطح شعار به واقعیت عینی پیوند می‌دهند. شاید به همین دلیل است که بسیاری از آثار خلق‌شده در این رویداد، علاوه بر مضمون عاشورایی، حامل مفاهیم مقاومت نیز هستند.

میراثی که باید ادامه یابد

یکی از زیباترین جلوه‌های رویداد، حضور خانواده‌ها و کودکان در کنار هنرمندان بود. نسلی که شاید هنوز معنای بسیاری از مفاهیم عاشورا را به‌طور کامل درک نکرده، اما از طریق مشاهده، تجربه و همراهی، با این فرهنگ آشنا می‌شود.

هنر در چنین رویدادهایی تنها به تولید اثر ختم نمی‌شود؛ بلکه به فرآیند انتقال ارزش‌ها و تربیت نسل آینده نیز می‌اندیشد. کودکانی که امروز در کنار هنرمندان حضور دارند، فردا می‌توانند روایتگران تازه این فرهنگ باشند؛ روایتگرانی که زبان زمانه خود را بهتر می‌شناسند.

از کارگاه تا میدان عزاداری

شاید مهم‌ترین ویژگی «یالثارات‌الامام» در همین پیوند میان هنر و زیست عاشورایی باشد. هنرمندان پس از ساعت‌ها کار و طراحی، در دسته‌های عزاداری و آیین‌های سوگواری نیز حضور می‌یابند. اینجا هنر از مرحله تولید عبور می‌کند و به تجربه‌ای زیسته تبدیل می‌شود.

هنرمند در «یالثارات‌الامام» نه ناظر بیرونی، بلکه عضوی از همین روایت جمعی است؛ روایتی که از کارگاه آغاز می‌شود و در کوچه‌ها، خیابان‌ها و هیئت‌های عزاداری ادامه می‌یابد.

«یالثارات‌الامام» بیش از آن‌که یک رویداد هنری باشد، تجربه‌ای فرهنگی است؛ تجربه‌ای که نشان می‌دهد هنر همچنان می‌تواند زبان مؤثر انتقال مفاهیم عاشورایی باشد. حاصل این سه روز تنها مجموعه‌ای از پوسترها و آثار گرافیکی نیست، بلکه شبکه‌ای از هنرمندان متعهد است که می‌کوشند پیام کربلا را با زبان امروز بازآفرینی کنند.

در روزگاری که نبرد روایت‌ها بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است، چنین رویدادهایی یادآور این حقیقت‌اند که هنر، اگر با ایمان و آگاهی همراه شود، می‌تواند به یکی از مؤثرترین ابزارهای تبیین، مقاومت و امید تبدیل شود.

انتهای پیام/