جنگ، ایرانی‌ها را کتابخوان‌تر کرد

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، شیوع ویروس کرونا در دهه 90، تلنگری جدی به صنعت نشر ایران بود؛ صنعتی که پیش از آن نیز با چالش‌های متعدد دست و پنجه نرم می‌کرد، به‌یک‌باره در شرایطی قرار گرفت که امکان فروش خود را تا حد زیادی از دست داد. این تلنگر و شرایط جدیدی که در دوران پساکرونا برای تمام کسب‌وکارها ایجاد شد، صنعت نشر ایران و همچنین مخاطبان فارسی‌زبان را به‌سمت استفاده از فضاهای جدید نشر سوق داد؛ فضاهایی که تا پیش از این رقیب شمرده می‌شد، به‌یک‌باره با تغییر رویه هر دو سوی ماجرا ـ یعنی مخاطب و ناشر ـ به بستری جدید برای توسعه کسب‌وکار و مطالعه تبدیل شد.

استفاده از ظرفیت‌های نشر الکترونیک طی سال‌های پس از شیوع کرونا، با رشد چشمگیری در جهان روبه‌رو بود، این مسئله برای نشر ایران که معمولاً شیوه سنتی چاپ و نشر را بر دیگر روش‌های جدید ارحج می‌داند، یک گام رو به جلو محسوب می‌شود. اقبال ناشران به نشر الکترونیک و استفاده از ظرفیت‌های جدید، در نهایت منجر به ارائه عناوین بیشتر در این قالب و افزایش تعداد کاربران پلتفرم‌های فعال در این حوزه بود. گویی نشر الکترونیک که پیش از این به‌عنوان مرجع درجه‌دوم برای تهیه کتاب به‌شمار می‌آمد، به‌یک‌باره از حاشیه به متن وارد شد.

40درصد از مردم ایران مصرف‌کننده کتاب الکترونیک

علی محمدپور، دبیر انجمن ناشران دیجیتال، درباره رشد استفاده از این ظرفیت جدید میان مخاطبان ایرانی می‌گوید: طبق آخرین پیمایش وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی که توسط پژوهشگاه فرهنگ و ارتباطات انجام شده است، حدود 40 درصد از مردم ایران کتاب الکترونیک مصرف می‌کنند و 30 درصد صرفاً از کتاب الکترونیک (چه متنی و چه صوتی) استفاده می‌کنند، همچنین روزانه حدود 70 دقیقه از حضور مردم در فضای مجازی به جست‌وجو و مطالعه مقالات و محتوای علمی و آموزشی اختصاص می‌یابد، همه این‌ها نشان می‌دهد که رفتار یادگیری مردم به‌سمت فضای مجازی سوق پیدا کرده است و مطالعه کتاب نیز به‌سمت کتاب الکترونیک و صوتی در حرکت است.

جنگ، ساعت مطالعه ایرانی‌ها را افزایش داد

استفاده از ظرفیت نشر الکترونیک در مقاطع مختلف استمرار و تداوم داشته است. اگرچه همچون دوران کرونا در اوج نبوده و با فراز و فرود همراه است، اما آمارها حکایت از آن دارد که این بستر جدید در سال‌های گذشته، همچنان به‌عنوان مرجع برای بخش قابل‌توجهی از مخاطبان مطرح است. تداوم استفاده از این فضا در دوران جنگ نیز وجود داشت. احسان مسعودی، مدیر فراکتاب، در گفت‌وگو با تسنیم، درباره تجربه فروشگاه خود در دوران جنگ گفت: آنچه ما به‌طورکلی تجربه کردیم این است که هرگاه اینترنت بین‌الملل به مشکلی برمی‌خورد و در مقاطعی قطع است، اقبال مردم به مطالعه بیشتر می‌شود. ظاهراً با عدم دسترسی به فضاهایی مانند اینستاگرام و دیگر برنامه‌ها، مخاطبان تلاش می‌کنند که خود را با دیگر روش‌ها، مانند مطالعه کتاب‌های الکترونیک مشغول کنند. 

وی با اعلام اینکه در مدت جنگ 40روزه میزان استفاده از کتاب‌های الکترونیک تا حدودی افزایش یافت، اضافه کرد: علاوه بر این، افزایش قیمت کتاب نیز سبب شد کتاب الکترونیک و صوتی به‌عنوان یکی از روش‌های جایگزین برای برخی از مخاطبان مطرح باشد؛ چرا که قیمت این دسته از محصولات عموماً یک‌سوم کتاب چاپی است.

کتاب الکترونیک زیر سایه افزایش قیمت کاغذ

مدیر فراکتاب با اشاره به تداوم نگاه سنتی در برخی از ناشران که نشر الکترونیک را رقیب خود می‌دانند، یادآور شد: طبق نظرسنجی‌ها، مخاطب کتاب الکترونیک با مخاطبی که کتاب کاغذی مطالعه می‌کند، عموماً متفاوت است، حتی ما قشری داریم که فقط به کتاب صوتی علاقه دارند، از این جهت نگرانی برخی از ناشران که البته در قیاس با گذشته تعدادشان کمتر هم شده است، درست نیست.

به‌گفته مسعودی؛ افزایش تعداد عناوین در فروشگاه‌ها و پلتفرم‌ها در نهایت از نظر اقتصادی به خود ناشر نیز کمک می‌کند. این فروشگاه‌ها در واقع ویترینی جدید برای کتاب ناشران است.

این فعال حوزه نشر الکترونیک همچنین به افزایش قیمت کتاب در طول یک سال گذشته اشاره کرد و آن را تأثیرگذار بر نشر الکترونیک و صوتی دانست. به‌گفته او؛ افزایش قیمت کاغذ و به‌تبع قیمت کتاب در طول یک سال گذشته در نهایت منجر به محدود شدن سبد فرهنگی خانواده‌ها خواهد شد، این مسئله فقط روی نشر کاغذی کتاب اثرگذار نخواهد بود و کم‌کم روی نشر الکترونیک و قیمت تمام‌شده کارها نیز اثر خواهد گذاشت. ما سکوی عرضه کتاب هستیم و قیمت‌ها توسط ناشران تعیین خواهد شد. اگر افزایش قیمت‌ها به این شکل تداوم داشته باشد، مجبور به به‌روزرسانی کارها توسط ناشران خواهیم بود. 

افزایش استفاده از کتاب‌های صوتی کودک و نوجوان در جنگ

مجید شریفی، مدیر کتاب‌راه، که حوزه فعالیتش کتاب‌های صوتی است نیز از افزایش مراجعه مخاطبان به استفاده از کتاب‌های صوتی در جنگ گفت. او در گفت‌وگو با تسنیم با تأکید بر اینکه شرایط جنگ با شرایط دوران کرونا متفاوت بود، افزود: در دوران کرونا اینترنت قطع نبود و از سوی دیگر، خود وقوع جنگ به‌دلیل استرس‌ها و اضطراباتی که دارد، عموماً میزان مطالعه را کم می‌کند، اما ما در این مقطع با افزایش مخاطبان (هرچند محدود) روبه‌رو بودیم.

به‌گفته او؛ نکته جالب این بود که در مدت جنگ میزان اقبال به کتاب‌های کودک و نوجوان بیشتر از گذشته شد، این در حالی است که تا پیش از این، عموماً حوزه کودک و نوجوان چندان مورد اقبال واقع نمی‌شد، این نشان می‌دهد که پلتفرم‌ها بیشتر میان خانواده‌ها شناخته شده‌اند و خانواده‌ها نسبت به آن مطلع هستند، و از سوی دیگر، کتاب‌های صوتی خوبی نیز در سال‌های گذشته در دسترس خانواده‌ها و کودکان و نوجوانان قرار گرفته است.

انتهای پیام/+