ضرورت تغییر رویکرد مدیریت جامع پناهگاه‌های حیات وحش

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از روابط عمومی سازمان حفاظت محیط زیست، نشست بررسی طرح مدیریت جامع پناهگاه حیات وحش سمسکنده با حضور حمید ظهرابی معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست، کنعانی مدیرکل حفاظت محیط زیست مازندران و جمعی از مدیران و کارشناسان ستادی و استانی برگزار شد.

در این نشست، موضوعاتی از جمله مدیریت زیستگاه، روابط انسان و طبیعت، مدیریت گونه‌ها و تنوع زیستی در پناهگاه حیات وحش سمسکنده مورد بررسی و تبادل نظر قرار گرفت.

ظهرابی با اشاره به ضرورت تحول در مدیریت مناطق تحت حفاظت اظهار کرد: مدیریت این مناطق امروز نیازمند نگاهی فراتر از مرزبندی‌های اداری و دسته‌بندی‌های سنتی است. برای حفاظت مؤثر از مناطقی مانند سمسکنده باید از نگاه طبقه‌محور عبور کرده و به سمت رویکرد کارکردمحور حرکت کنیم؛ رویکردی که در آن اکوسیستم، کارکردهای زیستگاهی، روابط اجتماعی و نیازهای حفاظتی منطقه به صورت یکپارچه مورد توجه قرار می‌گیرد.

وی با تأکید بر اهمیت برنامه‌ریزی اکوسیستم‌محور در تصمیم‌گیری‌های مدیریتی افزود: مدیریت جامع پناهگاه‌های حیات وحش باید بر پایه شناخت دقیق اکوسیستم، تحلیل کارکردهای منطقه و حکمرانی حفاظت شکل بگیرد. در این رویکرد، حفاظت صرفاً به معنای اعمال محدودیت نیست، بلکه به معنای هدایت هوشمندانه رابطه میان انسان، زیستگاه و گونه‌های جانوری و گیاهی است.

معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست تصریح کرد: سمسکنده می‌تواند نمونه‌ای ارزشمند برای بازنگری در شیوه مدیریت برخی مناطق تحت حفاظت کشور باشد؛ منطقه‌ای که علاوه بر ارزش‌های زیستگاهی، ارتباط تنگاتنگی با جوامع محلی دارد و می‌تواند الگویی برای ارتقای اثربخشی حفاظت از طریق مدیریت کارکردی باشد.

در ادامه این نشست، کنعانی مدیرکل حفاظت محیط زیست مازندران نیز با اشاره به ویژگی‌های خاص پناهگاه حیات وحش سمسکنده گفت: این منطقه نمونه‌ای از کارکردهای ترکیبی در مناطق چهارگانه تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست است و همین ویژگی، ضرورت گذار از رویکردهای سنتی و کلاسیک به مدیریت کارکردمحور را بیش از پیش آشکار می‌کند.

وی افزود: در مدیریت آینده این منطقه باید کارکردهای حفاظتی، آموزشی، اجتماعی و زیستگاهی به صورت همزمان مورد توجه قرار گیرد تا برنامه مدیریت جامع بتواند پاسخگوی واقعیت‌های میدانی و نیازهای منطقه باشد.

مدیریت جامع پناهگاه‌های حیات وحش از رویکردهای نوین مدیریت مناطق تحت حفاظت به شمار می‌رود که با در نظر گرفتن ابعاد مختلف مؤثر بر حفاظت از جمله وضعیت زیستگاه، تنوع زیستی، گونه‌های شاخص، فشارهای انسانی، ظرفیت‌های اجتماعی، بهره‌برداری‌های پیرامونی و الزامات حفاظتی، به دنبال تدوین برنامه‌ای منسجم، علمی، مشارکتی و نتیجه‌محور است.

پناهگاه حیات وحش سمسکنده در شهرستان ساری استان مازندران واقع شده و به دلیل برخورداری از جنگل‌های هیرکانی، تنوع زیستی ارزشمند و نقش مهم در حفظ زیستگاه گونه‌های مختلف گیاهی و جانوری، از مناطق شاخص تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست محسوب می‌شود. قرارگیری این منطقه در مجاورت سکونتگاه‌های انسانی نیز آن را به نمونه‌ای مهم از تعامل میان حفاظت از طبیعت و جوامع محلی تبدیل کرده است.

در پایان این نشست، حاضران با بررسی ابعاد مختلف طرح مدیریت جامع پناهگاه حیات وحش سمسکنده، بر ضرورت تدوین و اجرای برنامه‌ای متناسب با ویژگی‌های اکولوژیک، اجتماعی و مدیریتی منطقه تأکید کردند.