رشد 55 درصدی کتاب کودک؛ یارانه‌های 10 درصدی گرهی باز خواهد کرد؟

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، نمایشگاه کتاب کودک(میناب 168) که با همکاری انجمن ناشران کودک و نوجوان و کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در حالی کار خود را آغاز کرد که هدف از برگزاری آن، ایجاد فضای پرنشاط فرهنگی برای کودکان و نوجوانان و همچنین کمک به صنعت نشر کودک و نوجوان عنوان شد.

در این رویداد فرهنگی که تا دوازدهم خردادماه برپاست، حدود 70 ناشر، از جمله ناشرانی که برند این حوزه معرفی می‌شوند، آثار خود را بدون در نظر گرفتن محدودیت زمانی برای مخاطبان عرضه کردند. نمایشگاه میناب 168، تلاش دارد در شرایطی که کودکان و نوجوانان بیشترین آسیب را به دلیل قرار گرفتن در جنگ و دور ماندن از هم سن و سالان خود تجربه می‌کنند، محیطی فراهم کند تا فارغ از چنین دغدغه‌هایی دمی با کتاب بیاسایند؛ از این رو، در کنار بخش نمایشگاهی این رویداد، برنامه‌های فرهنگی متنوعی از جمله اجرای تئاتر، حضور مجریان برنامه‌های کودک، دیدار با نویسندگان و رونمایی از تازه‌های نشر در نظر گرفته است تا بتواند بخشی از خلأهای برنامه‌های فرهنگی در این زمینه را پر کند. 

هرچند نفس برگزاری چنین رویدادی آن هم در غیاب نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران می‌تواند مایه امیدواری برای خانواده‌ها و ناشرانی باشد که در چند ماه گذشته کسب و کارشان تحت تأثیر افزایش مستمر قیمت کاغذ و ملزومات چاپ قرار گرفته، اما رسیدن به نقطه ایده‌آل و پاسخ دادن به دغدغه‌های هر دو طرف، نیازمند مقدماتی است. 

اولین نکته‌ای که توجه بسیاری از خانواده‌ها را حین بازدید از نمایشگاه به خود جلب می‌کند، افزایش قابل توجه قیمت کتاب در قیاس با سال گذشته است. بسیاری از ناشران قیمت آثار قدیمی خود را با برچسبی به روز کرده بودند؛ مثلاً کتابی که در سال گذشته با قیمت 95 هزار تومان به فروش می‌رفت، با قیمت 320 هزار تومان در این نمایشگاه عرضه شده و یا کتابی دیگر که در سال گذشته  240 هزار تومان قیمت‌گذاری شده بود، امسال با نرخ 600 هزار تومان در دسترس مخاطبان قرار گرفته است. این افزایش قیمت، علاوه بر اینکه سهم کودکان از کتاب را در شرایط اقتصادی فعلی کاهش خواهد داد، سرمایه در گردش ناشر را نیز به شکل قابل توجهی محدود خواهد کرد.

صولتی، مادر دو کودک شش و هشت ساله است. او در گفت‌وگو با تسنیم، درباره این نمایشگاه و امکان خرید آثار جدید برای فرزندانش گفت: برگزاری نمایشگاه حرکت مثبتی برای بچه‌ها بود، به ویژه حالا که مدارس به صورت غیر حضوری است و بچه‌ها این امکان را ندارند که در کنار دوستان خود باشند و محیط متفاوتی غیر از خانه را تجربه کنند. اما مسئله این است که کتاب در مقایسه با سال گذشته آنقدر گران شده که ترجیح من این است که بچه‌ها بیشتر از فضای نمایشگاه و برنامه‌های جانبی آن استفاده کنند و کتاب‌های خود را به روش‌های دیگر، مثلاً از کتابخانه‌ها، تهیه کنند.

او ادامه داد: سال گذشته دو روز با بچه‌ها به نمایشگاه رفتیم. هر دو روز با دست پر به خانه برگشتیم، اما امسال قیمت‌ها به گونه‌ای است که باید سنجیده‌تر و گزیده‌تر از بازار خرید کنیم. 

این مادر یادآور شد: درست است که قیمت کتاب در شرایط اقتصادی فعلی هم باید به‌روز شود، اما مسئله اینجاست که ماهیت کتاب با دیگر اقلام مصرفی متفاوت است. کتاب، معمولاً در سبد خانواده‌های ایرانی جایگاه شایسته‌ای ندارد، اگر با قیمت روز و بدون در نظر گرفتن یارانه حمایتی برای خانواده‌ها هم عرضه شود، همین جایگاه را هم از دست خواهد داد؛ چرا که کتاب همیشه در اولویت خرید نیست و معمولاً اولویت با اقلامی است که به تغذیه، پوشاک یا آموزش بچه‌ها مرتبط است. 

علامتی: قیمت کتاب ارزان نیست، اما مناسب است

بنا به گفته حامد علامتی؛ مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان، نمایشگاه میناب 168 برای هر خرید تخفیف 10 درصد در نظر گرفته است. او درباره دغدغه خانواده‌ها از افزایش قیمت کتاب‌ها گفت: در این دوره نمایشگاه کتاب‌هایی عرضه می‌شود که عموماً در سال‌های گذشته منتشر شده‌اند و با همان قیمت‌ سال گذشته عرضه می‌شود؛ بنابراین مخاطب چندان با قیمت بالا مواجه نیست. اگر بنا باشد افزایش قیمتی روی کتاب‌های کودک و نوجوان اعمال شود، عموماً مربوط به آثاری خواهد بود که از این به بعد تولید خواهند شد. نمی‌گویم کتاب کودک و نوجوان ارزان است، اما قیمتش مناسب است.

رشد 55 درصدی؛ یارانه 10 درصدی

با این حال، از نظر بسیاری از مراجعه‌کنندگان میان این یارانه با میزان رشد قیمت کتاب در طول یک سال گذشته، فاصله قابل توجهی وجود دارد. بنا بر آمار منتشر شده از سوی خانه کتاب، قیمت کتاب کودک در فروردین سال جاری در قیاس با دوره مشابه در سال گذشته، 55 درصد رشد داشته و به میانگین قیمت 139 هزار تومان رسیده است. این میزان می‌تواند برای برخی از گروه‌ها بیشتر هم باشد. آمار مشخصی درباره میزان افزایش قیمت کتاب ویژه هرکدام از گروه‌های سنی کودک و نوجوان وجود ندارد؛ اما به اذعان کارشناسان و با در نظر گرفتن بازار، عموماً کتاب‌هایی که برای خردسالان منتشر می‌شود، افزایش بیشتری را تجربه می‌کنند. 

ساروقی، از فروشندگان حاضر در این نمایشگاه، معتقد است افزایش قیمت‌ها فقط برای خانواده‌ها تأثیر نگذاشته و دست آنها را برای خرید نبسته است، بلکه ناشران نیز در این چرخه متضرر شده و کسب و کارشان با محدودیت‌های جدی مواجه است. او با بیان اینکه  باید به ناشران برای به‌روز کردن قیمت‌ها حق داد، به تسنیم گفت: هر بند کاغذ تحریر از یک میلیون و 500 هزار تومان در سال گذشته به قیمت پنج میلیون و 600 هزار تومان در سال جاری رسیده است. این میزان در میان کتاب‌های کودک و نوجوان و به ویژه خردسال بیشتر است؛ چرا که آثار منتشر شده برای این دست از مخاطبان باید با ظاهری جذاب‌تر عرضه شود؛ بنابراین هزینه تولید کار بالاتر می‌رود. 

تردیدهای ناشران برای چاپ کتاب‌های جدید

این فعال حوزه نشر با اشاره به میزان استقبال از این نمایشگاه و نمایشگاه مجازی کتاب تهران که همزمان با این نمایشگاه برگزار شد، افزود: استقبال به نسبت سال گذشته کمتر بوده است. به نظر می‌رسد مردم دارند روی هزینه‌های خود صرفه‌جویی می‌کنند و این مسئله روی خرید کتاب هم تأثیر می‌گذارد؛ از این جهت، باید میزان حمایت‌ها از مخاطبان به اندازه‌ای باشد که او را برای خرید ترغیب کند. 

به گفته ساروقی، یکی از دغدغه‌های ناشران در ماه‌های گذشته، سرمایه‌گذاری و ورود به کارهای جدید است. او در این‌باره گفت: تقاضا برای خرید کتاب در مجموع در بازار کم شده است؛ اگر قبلاً کتابی را در هزار نسخه منتشر می‌کردیم، الآن برای چاپ 200 نسخه نیز تردید داریم. در چنین شرایطی ناشران نیز دست نگاه داشته‌اند تا ببینند در آینده چه اتفاقی خواهد افتاد؟ بسیاری از ناشران این نگرانی را دارند که اگر کتابی منتشر کنند، فروخته خواهد شد یا خیر؟ به همین دلیل، نقدینگی در حوزه نشر کم شده است؛ به طوری که حتی ناشران بزرگ نیز برای انتشار کار جدید مردد هستند. 

کاغذ در حالی در طول یک سال گذشته ناشران را با چالش جدیدی مواجه کرده که پیش از این، صنعت نشر ایران در مواجهه با کرونا روزهای سختی را گذراند. سعیدی، مدیر انتشارات کاردستی، با اشاره به این چالش‌ها، معتقد است در نظر گرفتن یارانه 10 درصدی در نمایشگاه کتاب کودک و نمایشگاه مجازی، کف یارانه‌ای است که می‌توان برای خرید در نظر گرفت. او در این‌باره افزود: معمولاً در چنین رویدادهایی، یارانه‌هایی برای اقشار مختلف در نظر گرفته می‌شد که این امر، انگیزه خرید را برای مخاطب بیشتر می‌کرد. اما یارانه‌های در نظر گرفته شده در سال جاری به اندازه‌ای نیست که افزایش قیمت‌ها را پوشش دهد.

مدیر انتشارات کاردستی ادامه داد: میزان فروش ما در قیاس با سال گذشته، از نصف هم کمتر شده است. با این وضعیت کاغذ، باید یارانه‌ای را برای ناشر یا مخاطب در نظر گرفت که ترغیب‌کننده باشد. هزینه‌های تولید کتاب به قدری افزایش داشته که اگر قبلاً برای چاپ 50 عنوان سرمایه‌گذاری می‌کردیم، الآن باید روی یک کار آن هم با تیراژ پایین تمرکز کنیم. 

کتابخوانی زیر سایه جنگ 

استقبال مخاطب از سه نمایشگاه کتابی که در اردیبهشت‌ماه برگزار شد(نمایشگاه میناب 168، نمایشگاه مجازی کتاب تهران و اردی‌بهشت کتاب) نشان می‌دهد که مردم ایران- علی‌رغم قرار گرفتن در شرایط جنگی- همچنان نیازمند و مشتاق به خرید کتاب هستند. این حضور اگرچه پررنگ است و نشان می‌دهد مخاطب کتاب هنوز نیم نگاهی به غنی کردن سبد فرهنگی خود دارد، اما آیا صرف این حضور کافی است؟ به نظر می‌رسد آنچه بیش از برگزاری یک رویداد فرهنگی این‌چنینی اهمیت دارد، هدایت این نیاز به سمت خرید هدفمند به منظور رفع دغدغه‌های چرخه نشر؛ از ناشر گرفته تا پدیدآور، موزع و مخاطب است. 

انتهای پیام/