نشریاری تهران برمدار بازار جهانی قرارگرفت؛ غلبه فرهنگ بر موانع سیاسی

 به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، نخستین نشریاری تهران که از اردیبهشت ماه سال گذشته تاکنون به دلیل شرایط خاص کشور موفق به پیگیری قراردادها و ارائه حمایت در قالب طرح گرنت برای انتشار نشده بود،  حالا در مسیر تازه ای قرار گرفته است.

در این‌رویداد که سه روز به طول انجامید، برای نخستین بار نشر ایران وارد مسیر حرفه‌ای ورود به بازارهای جهانی شد و در نهایت 168 پیش قرارداد بین ناشران ایرانی و ناشران خارجی در حوزه کتاب های کودک و نوجوان بسته شد. اما در ادامه مسیر وقوع جنگ 12 روزه،  حوادث دی ماه و جنگ رمضان مسیر دیگری را پیش پای نشر ایران قرار داد.

حالا پس از یک‌سال و چند ماه از برگزاری این رویداد با تلاش وزارت ارشاد بودجه این رویداد تامین شده و نیمی از آن تخصیص یافته، اما آیا ناشران خارجی هنوز حاضر به انتشار کتاب های ایرانی در خارج از کشور هستند؟ قرار است امور از کجا و چگونه آغاز شود؟

علیرضا نوری‌زاده رئیس اداره مجامع و تشکل‌های فرهنگی وزارت ارشاد که اجرای فلوشیپ تهران را بر عهده داشته، در این خصوص به تسنیم می‌گوید: پس از برگزاری نخستین نشریاری تهران در اردیبهشت 1404، وارد جنگ 12 روزه شدیم و ارتباط ما با ناشران خارجی برای مدتی قطع شد. پس از آن و با امکان برقراری ارتباط دوباره، متأسفانه کشور درگیر حوادث دی‌ماه و سپس جنگ رمضان شد. در جریان جنگ و دوران آتش‌بس، باز هم ما مسئله را دنبال کردیم اما تخصیص مالی وجود نداشت؛ خوشبختانه حالا با شرایط نسبتاً مساعد و تخصیص مالی، می‌توانیم با ناشران حاضر در نخستین نشریاری تهران وارد مذاکره شویم.

وی ادامه می‌دهد: پنج میلیارد تومان از بودجه نخستین نشریاری تهران تخصیص یافته و به حساب مؤسسه خانه کتاب و ادبیات ایران پرداخت شده است. این 5 میلیارد قرار است به ارز تبدیل شده و در اختیار اداره مجامع و تشکل‌های فرهنگی قرار گیرد که امور مربوط به آن در دست انجام است و در حال تهیه ارز هستیم.

نوریزاده می‌گوید: بین 168 پیش‌قراردادی که در جریان نخستین نشریاری تهران به آن دست یافتیم، 51 ناشر به‌صورت قطعی قرار است انتشار کتاب‌های ایرانی را در کشورهایشان دنبال کنند. به همین دلیل، به‌دنبال قطعی ارتباط ما با ناشران خارجی در یک سال گذشته، ما در جریان رویدادی که در کانون پرورش فکری کودک و نوجوان برای نشر کودک در اردیبهشت‌ماه برگزار شد، با ناشران ایرانی شرکت‌کننده در نشریاری تهران وارد گفت‌وگو شدیم.

وی می‌افزاید: قرار شد برای جبران بخشی از خسارات، ما حق‌رایتی را که ناشر خارجی قرار بوده به ناشر ایرانی پرداخت کند، از محل اعتبار تأمین‌شده برای نشریاری پرداخت کنیم؛ اما به‌شرط اینکه ناشر خارجی با ارسال ایمیلی به دبیرخانه، موافقت خود را اعلام کند. به این معنا که اگر قرار بوده برای حمایت از ناشر خارجی ما برای مثال 500 دلار پرداخت کنیم که ناشر خارجی هم 200 دلار حق‌رایت را به ناشر ایرانی بپردازد و هم 300 دلار حمایت خودش را دریافت کند، ما از جانب ناشر خارجی 200 دلار را پرداخت کنیم تا کار شروع شود. اما ناشر داخلی نیز باید تعهد دهد در صورتی که کار انجام نشود و یا مطابق استانداردهای نشریاری نباشد، مبلغ را عودت دهد.

به گفته نوری‌زاده، 25 ناشر خارجی تاکنون موافقت خود را با ارسال ایمیل به دبیرخانه اعلام کرده‌اند و قرار است حق‌رایت ناشران ایرانی پرداخت شود. پس از اینکه اعتبار ارزی تأمین شد، ما 10 روز دیگر به ناشران خارجی فرصت خواهیم داد تا موافقت خود را اعلام کنند.

وی از احتمال ریزش تعداد قراردادهای نهایی نشریاری نیز خبر داده و می‌گوید: با توجه به حوادث منطقه و طولانی شدن روند پیگیری‌ها که خارج از وظیفه ما نیز بوده، این احتمال وجود دارد که برخی ناشران انصراف دهند؛ اما در عین حال تعداد قابل‌توجهی از ناشران همچنان مصمم به ادامه همکاری هستند.

به گفته نوری‌زاده، به محض پرداخت اولین پیش‌پرداخت به ناشر خارجی که همان پرداخت حق‌رایت ناشران ایرانی است، ناشران خارجی باید روند انتشار کتاب‌ها را آغاز کنند. وی گفت: مبلغ موردنیاز برای انتشار کتاب‌های نهایی‌شده در فلوشیپ تهران 50 هزار دلار است.

اما همزمان با تخصیص بودجه فلوشیپ تهران،  بودجه گرنت (حمایت از انتشار کتاب های ایرانی در خارج از کشور) نیز در وزارت فرهنگ به تصویب رسید، این بودجه که در سال گذشته هیچ پرداختی نداشته است،  برای این دوره به مبلغ 9 میلیارد تومان مصوب شده است،  بودجه‌ای که نوریزاده با اطمینان می‌گوید، در این  دوره پرداخت خواهد شد.

نوریزاده ادامه می‌دهد: بودجه گرنت امسال 9 میلیارد تومان تصویب شده است؛ خوشبختانه بودجه تأمین اعتبار شده و قرار است به زودی کل مبلغ تخصیص یابد. در هفته‌های پیش رو ما تغییراتی در حوزه گرنت خواهیم داشت؛ اعضای شورای سیاست‌گذاری و شیوه‌نامه تغییراتی خواهند داشت. البته این تغییر به معنای تغییر رویکرد نیست؛ چرا که ما بر اساس استانداردهای روز در گرنت حرکت کرده‌ایم.

به گفته نوریزاده از ابتدای سال تاکنون 28 ناشر درخواست گرنت خود را ثبت کرده‌اند که این 28 درخواست در نخستین جلسه شورای گرنت که در هفته‌های پیش رو برگزار می‌شود، بررسی خواهند شد. حدود 10 ناشر عرب زبان نیز از پیش مورد حمایت گرنت بوده‌اند که هنوز مبلغ گرنت برای آن‌ها پرداخت نشده است؛ البته نامه پرداخت صادر شده و قرار است به‌زودی از سوی مؤسسه خانه کتاب مبلغ پرداخت شود.

به‌نظر می‌رسد «نشریاری تهران» با وجود پشت سر گذاشتن روزهای دشوار و وقفه‌ای طولانی در مسیر خود، اکنون با تخصیص بودجه باید با رویکردی واقع‌بینانه در پی بازیابی مسیر حرفه‌ای خود باشد. تداوم حمایت از انتشار کتاب‌های ایرانی در بازارهای خارجی، آن هم در شرایطی که فضای منطقه‌ای و فشارهای بیرونی مانع از تعاملات معمول شده است، آزمونی جدی برای دیپلماسی فرهنگی ایران محسوب می‌شود که موفقیت در آن می‌تواند راه را برای حضور پایدار کتاب ایرانی در بازارهای جهانی هموار کند.

در نهایت، هم‌افزایی میان بودجه تخصیص‌یافته به فلوشیپ و ساماندهی مجدد بودجه گرنت، سیگنال مثبتی به ناشران بین‌المللی و داخلی است تا با اطمینان بیشتری بر سر انتشار محتوای ایرانی توافق کنند. اگرچه ریزش برخی قراردادها امری اجتناب‌ناپذیر به نظر می‌رسد، اما تداوم همکاری بخش قابل‌توجهی از ناشران خارجی نشان می‌دهد که ادبیات و فرهنگ ایران، فارغ از حواشی سیاسی، همچنان از ظرفیت‌های لازم برای جذب مخاطبان جهانی برخوردار است و اکنون، زمان تبدیل این ظرفیت‌ها به جریان مستمر نشر بین‌الملل فرا رسیده است.

آن‌چه در نخستین نشریاری تهران رخ داد، فراتر از یک رویداد تجاری، نمایشی از ظرفیت‌های بی‌بدیل ادبیات کودک و نوجوان ایران بود. استقبال مشتاقانه ناشران بین‌المللی از آثار ایرانی که با خلاقیت، تصویرگری‌های هنرمندانه و روایتی متفاوت همراه بود، فضایی بسیار مثبت و امیدوارکننده ایجاد کرد. این تعاملات ثابت کرد که ظرفیت‌های فرهنگی ایران، به‌ویژه در حوزه کودک و نوجوان، دارای چنان جاذبه و اصالتی است که می‌تواند بر سایه‌های سنگین انگاره‌های سیاسی غلبه کند؛ در واقع، این تجربه نشان داد که وقتی دریچه‌های فرهنگ و هنر به درستی باز شوند، دیوار‌های سیاسی ساخته شده علیه ایران در برابر قدرت نفوذ ادبیات رنگ می‌بازند و مسیر را برای تعاملات پایدار هموار می‌سازند.

انتهای پیام/