چگونه سکهٔ شیرِ لیدیایی نظام دادوستد بشر را متحول کرد

پادشاه آلیاتس به خاطر ایجاد سکه شیر لیدیایی در حدود ۶۰۰ سال پیش از میلاد مسیح شناخته می‌شود، که نحوه تجارت را تغییر داد.

مجله اینترنتی باستان شناس : استفاده از پول در تجارت و بازرگانی توسط انسان‌ها راه درازی را پیموده است. هزاران سال، تمدن‌های اولیه قبل از اختراع پول استاندارد، به تجارت پایاپای متکی بودند. سیستم تجارت پایاپای به تمدن‌های باستانی اجازه می‌داد تا کالاها و خدمات را مستقیماً با سایر کالاها و خدمات مبادله کنند. به عنوان مثال، یک کشاورز غلات را در ازای دام و یک صنعتگر ابزار را در ازای غذا مبادله می‌کرد. در حالی که سیستم تجارت پایاپای برای جوامع اولیه کارآمد بود، از یک نقص بزرگ به نام همزمانی دوگانه خواسته‌ها رنج می‌برد. این مسئله، پیدا کردن یک شریک تجاری که دقیقاً همان چیزی را که ارائه می‌شود، بخواهد، برای فرد دشوار می‌کرد.

استفاده از فلزات گرانبها در تجارت

برای حل مشکل تطبیق نیازها و خواسته‌ها، تمدن‌های اولیه در بین‌النهرین و مصر شروع به استفاده از فلزات گرانبها مانند طلا و نقره برای تسهیل تجارت کردند. این حدود ۳۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح بود. بازرگانان در آن زمان از تکه‌های فلزی به نام شمش برای پرداخت معاملات استفاده می‌کردند.

استفاده از شمش طلا مستلزم آن بود که تاجران هر بار که فروشی انجام می‌شد، فلز را وزن کرده و خلوص آن را آزمایش کنند. این فرآیند تجارت را کند می‌کرد و نیاز به حمل ترازوهای سنگین داشت. واحد اندازه‌گیری خاص، که به نام شِکِل شناخته می‌شود، در بین‌النهرین به عنوان یک واحد وزن (معادل حدود ۱۸۰ دانه جو) سرچشمه گرفته و سپس به یک واحد اندازه‌گیری وزن استاندارد برای نقره تبدیل شد.

استفاده از پول رایج در پادشاهی لیدیه

پادشاهی لیدیه در بخش غربی آناتولی، در جایی که اکنون ترکیه مدرن است، ظهور کرد. در حالی که امپراتوری هیتی حدود ۱۲۰۰ سال پیش از میلاد فروپاشید، لیدیه که بعداً ظهور کرد، تا حدود قرن هفتم پیش از میلاد به قدرت بزرگی تبدیل نشد. این منطقه دارای منابع طبیعی قابل توجهی بود و به عنوان نقطه میانی جغرافیایی بین جهان یونان و ایران عمل می‌کرد. هرودوت، مورخ یونانی، نوشته است که لیدی‌ها اولین مردمی بودند که از سکه‌های طلا و نقره در تجارت استفاده کردند. هرودوت همچنین خاطرنشان کرد که لیدی‌ها اولین کسانی بودند که مغازه‌های خرده فروشی تأسیس کردند.

نکته قابل توجه این است که رودخانه پاکتولوس از میان پایتخت لیدی، ساردیس، عبور می‌کرد و حاوی ذخایر غنی از الکتروم آبرفتی بود. الکتروم آلیاژی طبیعی از طلا و نقره است که حاوی مقادیر کمی مس و سایر فلزات است. لیدی‌ها از الکتروم موجود در بستر رودخانه‌ها برای ایجاد اولین ارز فلزی استاندارد استفاده کردند.

استفاده از شیر لیدیایی

پادشاه آلیاتس خالق شیر لیدیه در حدود ۶۰۰ سال پیش از میلاد مسیح است. پادشاه آلیاتس از حدود ۶۱۰ تا ۵۶۰ سال پیش از میلاد مسیح بر لیدیه حکومت می‌کرد و عضوی از سلسله مرمناد بود. شیر لیدیه یک تکه کوچک از الکتروم بود که یک طرح مهر شده در یک طرف و یک علامت پانچ در طرف دیگر داشت.

این طرح شامل سر یک شیر غران، نماد سلطنتی پادشاهان لیدی، بود. مُهر آن به عنوان ضمانت رسمی وزن و ارزش سکه عمل می‌کرد، در حالی که علائم پانچ در پشت سکه عمدتاً نتیجه ابزارهایی بود که برای نگه داشتن فلز در جای خود در طول فرآیند ضرب استفاده می‌شد. در آن زمان، دولت سکه‌ها را با قرار دادن یک توده از پیش وزن شده الکتروم گرم شده روی یک قالب سندان و سپس ضربه زدن به فلز با چکش ضرب می‌کرد.

با این اوصاف، شیر لیدیایی با حذف مؤثر نیاز به وزن کردن فلز در طول هر معامله، اقتصاد بشر را از مبادله‌ی پایاپای دور کرد. به این ترتیب، معامله‌گران می‌توانستند به جای وزن کردن قطعات، سکه‌ها را بشمارند. در نهایت، شیر لیدیایی به بازرگانان اجازه داد تا تجارت خود را سریع‌تر و کارآمدتر از همیشه انجام دهند.

سهم شاه کرزوس

پادشاه کرزوس حدود سال ۵۶۰ پیش از میلاد جانشین پادشاه آلیاتس شد و به اصلاح سیستم سکه‌زنی لیدیایی ادامه داد. او به خاطر ثروت عظیمش در سراسر جهان باستان مشهور شد. جالب توجه است که متالوژیست‌های لیدیایی تحت رهبری پادشاه کرزوس فرآیندی به نام سیمان‌سازی را برای جدا کردن طلا و نقره از الکتروم خام توسعه دادند. پادشاه کرزوس متعاقباً حدود سال ۵۵۰ پیش از میلاد سیستم دو فلزی سکه‌های طلای خالص و نقره خالص را معرفی کرد. هر دو سکه طلا و نقره مورد استفاده در این سیستم به عنوان کروسیید شناخته می‌شدند. این سیستم جدید نرخ ارز ثابتی بین این دو فلز برقرار کرد. با انتشار سکه‌های طلای خالص و نقره، دقت بیشتری در تجارت و بازرگانی بین‌المللی ایجاد شد.

روند استفاده از سکه‌هایی با ارزش‌های مختلف به سرعت به مناطق مجاور گسترش یافت و پویایی تجارت و مدیریت در منطقه مدیترانه را تغییر داد. با گذشت زمان، معرفی یک سیستم ضرب سکه یکسان به گسترش و بهبود کارایی تجارت در سطح جهانی کمک کرد.