75 درصد از اسناد انقلاب پنهان است

به گزارش خبرگزاری تسنیم، اداره کل خدمات آرشیوی معاونت اسناد ملی، نشست علمی «اهمیت حفظ، سامان‌دهی و دسترس‌پذیری اسناد انقلاب اسلامی» را با هدف بررسی ضرورت‌های علمی و تخصصی صیانت از اسناد انقلاب اسلامی، روز شنبه 18 بهمن 1404، از ساعت 10 تا 12، در سالن پرهام ساختمان آرشیو ملی ایران، برگزار کرد.

در این نشست، غلامرضا عزیزی، پژوهشگر اسناد و تاریخ‌نگار، و علی‌محمد طرفداری، عضو هیئت علمی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، به‌عنوان سخنران به تبیین ابعاد مختلف حفظ، سامان‌دهی و دسترس‌پذیرسازی اسناد انقلاب اسلامی پرداختند.

طرفداری، سخنران نخست برنامه، سخنان خود را با طرح این پرسش آغاز کرد که «ما چرا باید به انقلاب اسلامی بپردازیم و اساساً انقلاب اسلامی با دیگر تحولات تاریخ معاصر چه تفاوتی دارد؟» و گفت: صرف‌نظر از هر دیدگاهی که به این مسئله داشته باشیم، نمی‌توان انکار کرد که وقوع انقلاب اسلامی ایران در سال 1357، یکی از بزرگ‌ترین و مهم‌ترین تحولات تاریخ ایران بود؛ تحولی که بازتاب و تأثیرات آن نه تنها در داخل کشور، بلکه در منطقه و سراسر جهان گسترش یافت.

وی در ادامه، انقلاب اسلامی ایران را در تداوم انقلاب‌های مهم جهان مانند انقلاب فرانسه و انقلاب اکتبر روسیه دانست و افزود: اگر به انقلاب‌های دنیا نگاه کنیم، متوجه می‌شویم که این انقلاب‌ها چه تأثیرات و تحولات مهمی در جهان به جای گذاشتند. برای نمونه، انقلاب فرانسه نه تنها تاریخ فرانسه بلکه تاریخ جهان را دگرگون کرد و انقلاب اکتبر روسیه نیز همین‌طور. انقلاب اسلامی ایران هم از این قاعده مستثنی نبود.

عضو هیئت علمی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، در ادامه سخنان خود درباره انقلاب اسلامی ایران تصریح کرد: انقلاب ایران یک رخداد دوران‌ساز و نقطه عطفی در تاریخ منطقه و جهان است. می‌توان گفت بسیاری از تحولات منطقه و حتی اتفاقات مهم در سطح جهان، یا در ادامه این رویداد رخ دادند یا تحت تأثیر آن قرار گرفتند. خاورمیانه هرگز به دوران پیش از سال 1357 بازنخواهد گشت. به همین دلیل، ما حق داریم توجه ویژه‌ای به انقلاب اسلامی داشته باشیم و در زمینه شناخت و سازماندهی اسناد این رویداد مهم کوشا باشیم.

در بخش دیگری از این برنامه، غلامرضا عزیزی، پژوهشگر اسناد و تاریخ‌نگار، با تأکید بر اهمیت حفظ و نگهداری اسناد انقلاب، تصریح کرد: برای محافظت و بهبود دسترسی به اسناد انقلاب اسلامی، باید زاویه دید خود را تغییر دهیم و آگاه باشیم که روش‌های پیشین چندان کارآمد و مؤثر نبوده‌اند.

 وی در ادامه با طرح این سؤال که «چه اسنادی در زمره اسناد انقلاب اسلامی قرار می‌گیرند؟» گفت: برای پاسخ به این سؤال، باید نقطه آغاز حرکت انقلاب را مشخص کرد. برخی محققان آغاز این رویداد را به دوران اسلام بازمی‌گردانند، برخی دیگر دوران قاجار و نهضت سید جمال‌الدین را در راستای اتحاد اسلام مد نظر دارند، و عده‌ای اوایل سال 1356 را شروع انقلاب می‌دانند. با این حال، تصور می­کنم نظر امام خمینی(ره) که 15 خرداد 1342 را نقطه آغاز حرکت انقلاب ایران می‌داند، معیار و نقطه زمانی مناسبی باشد. به همین جهت اسنادی که از این دوره باقی مانده‌اند، می‌توانند به عنوان اسناد مهم انقلاب اسلامی محسوب شوند.

عزیزی در بخش دیگری از سخنان خود اضافه کرد: برای حفاظت، تنظیم و ساماندهی اسناد انقلاب اسلامی، نیاز به راهکارهایی فراتر از روش‌های موجود داریم. نخست، باید تعاریف عملیاتی خود را درباره محدوده زمانی و گستره جغرافیایی انقلاب اسلامی مشخص کنیم. سپس لازم است به آرشیوهای خارج از کشور مراجعه کنیم و در مرحله بعد، فهرستگان مشترک اسنادی در داخل کشور تهیه شود تا محققان بتوانند دسترسی مناسب به این اسناد پیدا کنند.

این پژوهشگر اسناد و تاریخ‌نگار در پایان سخنان خود به پدیده «مجموعه‌های پنهان» در اسناد اشاره کرد و گفت: در حال حاضر بخش قابل توجهی از اسناد تاریخی در قالب مجموعه‌های پنهان نگهداری می‌شوند که برای اغلب پژوهشگران قابل دسترس نیست. این مجموعه‌ها حدود 75 درصد اسناد را شامل می‌شوند و در نتیجه محققان ناچارند تحقیقات خود را بر پایه تنها 25 درصد از اسناد موجود انجام دهند. در چنین شرایطی، کشف یک سند مخالف می‌تواند به ابطال نتایج پژوهش‌ها منجر شود و این موضوع خطری جدی برای بسیاری از تحقیقات تاریخی به شمار می‌رود.

در بخش پایانی نشست، شرکت‌کنندگان دیدگاه‌ها و پرسش‌های خود را مطرح کردند و جلسه پرسش‌وپاسخ و تبادل نظر علمی میان حاضران شکل گرفت.

انتهای پیام/