واکاوی شکاف هویت ملی و مصلحت سیاسی در مصر

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، نشست علمی-تحلیلی «مواجهه اندیشه‌ای جهان اسلام با جنگ رمضان» در هفتمین مرحله از واکاوی جغرافیای فکری مسلمانان، به کانون تپنده اندیشه در جهان عرب یعنی قاهره رسید. دکتر زرین‌پور، رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در مصر، با کالبدشکافی لایه‌های پیچیده افکار عمومی این کشور، از احیای حافظه تاریخی ملت مصر در نبرد علیه اشغالگری و تضاد آن با ملاحظات رسمی سخن گفت.

دکتر زرین‌پور در آغاز سخنان خود با اشاره به جایگاه منحصربه‌فرد مصر به عنوان یکی از کانون‌های اصلی تولید اندیشه در جهان اسلام، بر نقش حافظه تاریخی این ملت تأکید کرد. وی یادآور شد که تجربه جنگ‌های گذشته با رژیم صهیونیستی همچنان در لایه‌های عمیق ذهنیت مصری‌ها فعال است و همین پیشینه تاریخی موجب شده است که مردم مصر، تحولات جنگ رمضان را نه یک پدیده بیگانه، بلکه تداوم نبرد تاریخی خود با اشغالگری تلقی کنند.

رایزن فرهنگی ایران در مصر با استناد به پایش دقیق رسانه‌ها، شبکه‌های اجتماعی و دیدگاه‌های نخبگان قاهره، پنج محور اصلی را به عنوان شالوده روایت افکار عمومی مصر برشمرد:

• توازن قدرت: تلقی جنگ به عنوان متغیری که می‌تواند موازنه قدرت را در منطقه به نفع ملت‌های مسلمان جابه‌جا کند.
• ایران به مثابه وزنه تعادل: تأکید نخبگان بر ضرورت حضور مقتدرانه ایران به عنوان تنها عامل توازن‌بخش در برابر زیاده‌خواهی‌های اسرائیل.
• هراس از فاجعه بزرگ: نگرانی عمیق جامعه از گسترش درگیری‌ها و وقوع یک بحران انسانی وسیع‌تر در قلب منطقه.
• نقد نظم جدید خاورمیانه: تحلیل هوشمندانه راهبرد اسرائیل برای تثبیت نقش خود در نظم جدید منطقه و مخالفت با آن.
• همذات‌پنداری تاریخی: پیوند میان نبردهای کنونی و تاریخ پرافتخار مبارزات مصر با اشغالگران که نوعی پیوند عاطفی عمیق با جبهه مقاومت ایجاد کرده است.

دکتر زرین‌پور با تفکیک دقیق میان سه سطح «احساس دینی»، «هویت اسلامی» و «محاسبه سیاسی»، از وجود یک شکاف جدی در صحنه سیاسی مصر پرده برداشت. وی تصریح کرد: در حالی که جامعه مصر در سطوح احساسی و هویتی، عمیقاً با جبهه مقاومت همسو است، اما در سطح «محاسبات سیاسی»، ملاحظات امنیتی دولت و فشارهای سنگین بیرونی – به‌ویژه از سوی برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس – بر مواضع رسمی سایه انداخته است. این فشارها موجب شده تا دامنه اظهار موضع آشکار در رسانه‌های دولتی محدود شود، هرچند که بدنه جامعه مسیر دیگری را می‌پیماید.

یکی از نکات کلیدی سخنان رایزن فرهنگی ایران، هشدار نسبت به تلاش برخی جریان‌ها برای تغییر ماهیت جنگ رمضان بود. وی فاش کرد که جریانی به دنبال «تقلیل» این نبرد به یک نزاع صرفاً دوجانبه میان ایران و اسرائیل است تا جنبه‌های اسلامی و آرمانی آن را حذف کند.

دکتر زرین‌پور این رویکرد را در تضاد آشکار با هویت امت اسلامی در جامعه مصر دانست و بر نقش حیاتی نهادهای دینی، به‌ویژه الازهر، تأکید کرد. وی خاطرنشان ساخت که الازهر نباید به یک بازیگر ثانویه تبدیل شود، بلکه باید با چارچوب‌سازی نظری، از کیان این نبرد به عنوان یک آرمان اسلامی دفاع کند.

دکتر زرین‌پور در جمع‌بندی نهایی، بزرگترین چالش جهان اسلام در قبال جنگ رمضان را تضاد میان «همبستگی عمیق مردمی» و «فقدان سیاست منسجم دولتی» دانست. وی تأکید کرد که تا زمانی که نهادهای فکری و دینی جهان اسلام به یک گفتمان مشترک و عملیاتی دست نیابند، این پتانسیل عظیم مردمی نمی‌تواند به یک قدرت بازدارنده سیاسی تبدیل شود. تقویت همکاری‌های علمی و دینی میان تهران و قاهره، از دیدگاه وی، کلید بازتولید گفتمان مقاومت در قرن جدید خواهد بود.

انتهای پیام/