دو استراتژی پیامبر (ص) برای تثبیت قرآن در تاریخ

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، محمدحسن زورق با اشاره به شرایط پس از جنگ خندق گفت قریش پس از آنکه در رویارویی‌های نظامی مانند بدر، احد و خندق به نتیجه نرسید، تصمیم گرفت از درون جامعه اسلامی با رسالت نبوی مقابله کند. به گفته او، پس از این جنگ برخی از نزدیک‌ترین یاران ابوسفیان مانند خالد بن ولید با اختیار خود وارد مدینه شدند و اعلام کردند که قصد مسلمان شدن دارند و طبیعی بود که

.

پیامبر اسلام مانع پذیرش اسلام توسط آنان نشود.

او افزود پس از آنکه قریش با پیامبر بیعت کرد و مکه فتح شد، این شهر ابتدا در محاصره نظامی قرار گرفت اما جنگی رخ نداد و در نهایت مکه به دست مسلمانان افتاد. در نتیجه قریش نیز بخشی از جامعه اسلامی شد.

زورق ادامه داد در سال نهم هجری بسیاری از قبایل عرب به این جمع‌بندی رسیدند که مجموعه‌ای که با حضور انصار، مهاجران اولیه و قریش شکل گرفته، به مرکز ثقل امنیت، سیاست و اقتصاد در شبه‌جزیره عربستان تبدیل خواهد شد. به همین دلیل قبایل مختلف برای قرار گرفتن در سایه این امنیت نمایندگانی به مدینه فرستادند تا به این منظومه بپیوندند.

به گفته این کارشناس تاریخ اسلام، برخی قبایل شروطی مطرح کردند؛ از جمله ادامه بت‌پرستی، نخواندن نماز یا نوشیدن شراب، اما هیچ‌یک از این شرایط پذیرفته نشد. با این حال شمار زیادی از قبایل عرب بر اساس ملاحظات سیاسی و نه لزوماً اعتقادی وارد جامعه اسلامی شدند.

زورق توضیح داد که در نتیجه این روند، همه اعضای جامعه اسلامی از نظر اعتقادی در یک سطح قرار نداشتند و آیاتی در قرآن نیز درباره کسانی نازل شده که به زبان اظهار اسلام می‌کردند، اما در دل ایمان نداشتند.

او در ادامه به راهبردهای پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله اشاره کرد و گفت پیامبر دو استراتژی را دنبال می‌کرد. نخست تثبیت قرآن در تاریخ؛ به این معنا که در نقطه اتصال سه قاره اروپا، آسیا و آفریقا تمدنی اسلامی شکل بگیرد تا قرآن در بستر تاریخ حفظ و ثبت شود و به تدریج به دست همه بشریت برسد؛ حتی اگر برخی از کسانی که در طول تاریخ مدعی ترویج قرآن بوده‌اند، در عمل پایبندی کامل به آن نداشته باشند.

وی افزود در طول تاریخ نیز پادشاهانی وجود داشته‌اند که مسجد ساخته یا قرآن چاپ کرده‌اند، اما این اقدامات لزوماً به معنای عمل کامل آنان به آموزه‌های اسلام نبوده و گاه بیشتر بر اساس مصالح و منافع سیاسی انجام شده است.

این کارشناس تاریخ اسلام هدف نهایی پیامبر را ایجاد جامعه‌ای در تراز قرآن دانست و گفت مقصود شکل‌گیری جامعه‌ای است که روابط اجتماعی، فرهنگ، معیارها و هنجارهای آن بر اساس آموزه‌های قرآن تنظیم شود و انسان به مرحله بلوغ تاریخی، خودآگاهی و خدا‌آگاهی برسد.

به گفته زورق، تحقق چنین هدفی در مدت کوتاه ممکن نبود؛ زیرا پیامبر تنها 10 سال در مدینه زندگی کردند و این زمان برای دگرگونی کامل فرهنگ، اندیشه و آداب قبایل عرب کافی نبود.

او در پایان به راهبرد دوم پیامبر اشاره کرد و افزود راهبرد دوم، پایه‌گذاری جامعه جهانی در تراز قرآن بود و پیامبر برای ایجاد بنیان‌های این مسیر در تاریخ اقداماتی انجام داد که بررسی آنها به فرصت دیگری نیاز دارد.

انتهای پیام/