وقتی دینداری گرفتار دیوان‌سالاری می‌شود

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، در رویداد «تقنین و سیاست‌گذاری دینداری در ایران»، حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر نهاوندی با نگاهی آسیب‌شناسانه به کارنامه نهادهای فرهنگی و دینی کشور، از ضرورت بازطراحی عمیق ساختار حکمرانی فرهنگی سخن گفت. وی با اشاره به تکثّر نهادها بدون تنظیم‌گری مؤثر تأکید کرد: تعدد سازمان‌ها، بی‌آنکه به هم‌افزایی منتهی شود، به پراکندگی انجامیده است. اگر این نهادها نتوانند به شبکه‌ای مردم‌پایه متصل شوند و از متن زندگی اجتماعی تغذیه کنند، هر تلاش فرهنگی محکوم به کم‌اثری است.

دکتر نهاوندی با بیان اینکه ترمیم آسیب‌های اجتماعی جوانان امروز به عهده نهادهای دینداری است، افزود: ترکش‌های ناجوانمردانه جنگ نرم دشمنان، روح جوان ایرانی را هدف گرفته است. بازسازی ایمان و اخلاق در جامعه، تنها زمانی ممکن می‌شود که نهادهای فرهنگی با فهم میدان، در عرصه عمل حاضر باشند؛ نه در جهان بخشنامه‌ها و بروکراسی.

رئیس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس با نگاهی تاریخی یادآور شد: دینداری ایرانی، بنیه‌ای ریشه‌دار در اعماق تاریخ این سرزمین دارد. در دوران پیش از انقلاب، علما و سنت دینی با اتکا به اعتماد عمومی، نقش هویتی و تمدنی ایفا می‌کردند؛ اما پس از انقلاب، نهاد دین وارد ساحت حکمرانی شد و مسئولیتش از ارشاد صرف، به تدبیر جامعه مؤمنانه تغییر یافت. اکنون زمان آن است که این حضور را بازاندیشی کنیم.

این اندیشمند با تأکید بر اندیشه رهبر معظم انقلاب درباره «بازسازی انقلابی ساختار فرهنگی»، گفت: بازسازی یعنی اصلاح نرم‌افزار جامعه؛ یعنی آن دستگاه فکری که ذهن و جهان‌بینی مردم بر محور آن می‌چرخد. تفاوت بنیادین نظام‌های توحیدی با نظام‌های سکولار در همین معماری نرم فرهنگی است، نه در ظاهر نهادها.

دکتر نهاوندی سپس از چالش‌های بنیادین نهادهای متولی دین سخن گفت و از جمله آن‌ها را چنین برشمرد: فقدان رویکرد نظری روشن، ابهام در ماهیت حقوقی، بی‌اعتنایی به شریعت به‌عنوان مبدأ سیاست‌گذاری، سیاست‌زدگی و بودجه‌محوری، و شکاف فزاینده میان واقعیت اجتماعی و گفتمان رسمی دینی.

وی راه رهایی را در تحول پارادایمی از دولت‌محوری به مردم‌محوری دانست و تأکید کرد: نهادهای دینی اگر خود را به سنجش و اصلاح مستمر وادار نکنند، در مسیر زمان دچار فرسایش می‌شوند. باید به‌جای انبوه سازمان‌ها، به شبکه‌ای زنده و مردمی بیندیشیم که در آن ایمان، عقل و اعتماد، ستون‌های حکمرانی دینی را شکل می‌دهند.

در پایان، دکتر نهاوندی پیشنهاد کرد که برای شناخت دقیق سطوح و گونه‌های دینداری در کشور، «اطلس دینداری ایرانیان» تدوین شود تا مدل‌های فرهنگی و تربیتی براساس تنوع اقلیمی و فرهنگی سامان یابد.

رئیس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس خاطرنشان کرد: تنظیم‌گری هوشمند، مشارکت مردمی و اعتماد متقابل، سرمایه‌های بنیادین حکمرانی موفق دینی‌اند؛ بی‌آن‌ها، هیچ دستگاه رسمی نمی‌تواند دینداری را پاسداری کند.

انتهای پیام/