کشف مهر و طلسم ۲۷۰۰ ساله فنیقی ها

باستان‌شناسانی که در حال کاوش در مجموعه نوراگیک رویناس در مرکز-شرق ساردینیا هستند، یک اثر باستانی خارق‌العاده را کشف کرده‌اند: یک سوسک سرگین‌ غلتان فنیقی که از سنگ صابون تراشیده شده و قدمت آن به عصر آهن می‌رسد.

مجله اینترنتی باستان شناس :  این کشف شواهد جدید و قانع‌کننده‌ای از ارتباطات فرهنگی و تجاری دوردست بین تمدن بومی نوراگیک و مردمان دریانورد شرق مدیترانه بیش از ۳۰۰۰ سال پیش ارائه می‌دهد.

این سوسک در منطقه روستایی مجاور نوراگه اصلی، نزدیک یک چاه مقدس، طی تحقیقات باستان‌شناسی مداوم در قلمرو کوهستانی ارزنا، در منطقه اوگلیاسترا، پیدا شد. کارشناسان این شیء را به عنوان یک مهر-طلسم با منشأ فنیقی شناسایی کرده‌اند که به احتمال زیاد در شام، در لبنان امروزی، تولید شده است.

یک شیء نادر و نمادین

مُهرهای سوسک سرگین در خاور نزدیک و مدیترانه باستان رواج داشتند و هم برای اهداف عملی و هم نمادین استفاده می‌شدند. آنها که معمولاً به عنوان طلسم محافظ دور گردن انداخته می‌شدند، به عنوان مُهر شخصی نیز برای نشان دادن مالکیت یا اقتدار با حک کردن طرح‌های منحصر به فرد خود روی گِل یا موم استفاده می‌شدند.

سرگین غلتان رویناس از استئاتیت ساخته شده است، سنگی نرم اما بادوام که معمولاً در هنر گلیپتیک فنیقی‌ها استفاده می‌شود . پایه صاف آن دارای نمادهایی به سبک هیروگلیف است که به زیبایی حکاکی شده‌اند و معنای دقیق آنها پس از اتمام کار مرمت به تفصیل مورد مطالعه قرار خواهد گرفت. هر سرگین غلتان به صورت جداگانه تراشیده شده است و همین امر باعث منحصر به فرد بودن هر نمونه می‌شود – عاملی مهم که ارزش باستان‌شناسی این یافته را افزایش می‌دهد.

در حال حاضر، این اثر باستانی تحت حفاظت دقیق و تجزیه و تحلیل تشخیصی غیرتهاجمی در مرکز مرمت و حفاظت لی پونتی، تحت نظارت اداره باستان‌شناسی ساساری و نوئورو، قرار دارد. محققان امیدوارند که بررسی‌های میکروسکوپی و تکنیک‌های تصویربرداری، سرنخ‌هایی در مورد کاربرد، سایش و کتیبه آن آشکار کند.

مجتمع نوراگیک رویناس

مجموعه نوراگیک رویناس، موقعیت استراتژیک غالبی را که مختص سکونتگاه‌های نوراگیک است، اشغال می‌کند. این مکان که بین ۶۷۰ تا ۸۰۰ متر بالاتر از سطح دریا در دامنه کوه مونته آیدولو (۱۲۴۱ متر) واقع شده است، شامل یک نوراگه یادبود است که توسط روستایی با سازه‌های سنگی احاطه شده است و منعکس کننده یک جامعه بسیار سازمان یافته و مقاوم است.

رویناس در زیرمجموعه تاریخی بارباگیا دی اولولای، منطقه‌ای داخلی که به‌طور سنتی با ایلینس‌ها، یکی از برجسته‌ترین قبایل نوراگیک، مرتبط است، قرار دارد. نویسندگان کلاسیک مانند پمپونیوس ملا، ایلینس‌ها را از قدیمی‌ترین مردمان ساردینیا توصیف کرده‌اند که از عصر برنز در مناطق مرکزی جزیره ساکن بوده‌اند.

ایلیان‌ها و تجارت از راه دور

در طول هزاره دوم پیش از میلاد، ایلینس‌ها قلمرو وسیعی را از دشت کامپیدانو تا رودخانه تیرسو کنترل می‌کردند. جامعه آنها از قبایل متعددی تشکیل شده بود که توسط رؤسای محلی رهبری می‌شدند و احتمالاً در نوراگ‌های بزرگ و پیچیده ساکن بودند. با گسترش قدرت‌های فنیقی، پونیک و بعدها رومی در امتداد سواحل، ایلینس‌ها به مناطق کوهستانی داخلی ساردینیا عقب‌نشینی کردند و هویت فرهنگی خود را حفظ کردند.

با این حال، باستان‌شناسی نشان می‌دهد که این جوامع به هیچ وجه منزوی نبوده‌اند. قطعات سفالی میسنی و اژه‌ای که در مکان‌هایی مانند نوراگه آنتیگوری و نوراگه آروبیو یافت شده‌اند، به همراه شمش‌های مسی به شکل پوست گاو که گمان می‌رود از قبرس سرچشمه گرفته باشند، گواهی بر شبکه‌های تجاری گسترده در سراسر مدیترانه هستند.

سوسک‌های فنیقی کشف‌شده از رویناس کاملاً در این الگوی گسترده‌تر جای می‌گیرند. یافته‌های مشابهی در نوراگه نوردوله، بین اورانی و نوئورو، و در سارکوئه، فوروس در ویلاگرانده استریسایلی، که تنها هشت کیلومتر دورتر واقع شده است، ثبت شده است که نشان می‌دهد این منطقه داخلی نقش کلیدی در تبادل بین فرهنگی داشته است.

فنیقی‌ها در ساردینیا

فنیقی‌ها از بزرگترین بازرگانان دریایی دوران باستان بودند که بین قرن‌های نهم و ششم پیش از میلاد، مستعمرات و پست‌های تجاری را در سراسر مدیترانه از شام تا ایبریا تأسیس کردند. آن‌ها در ساردینیا، سکونتگاه‌های ساحلی مهمی مانند تاروس، سولکی (سنت آنتیوکو) و نورا را تأسیس کردند و به عنوان واسطه در تبادل فلزات، کالاهای لوکس و ایده‌ها عمل کردند.

وجود یک سوسک دریایی فنیقی در اعماق ساردینیا نشان می‌دهد که نفوذ آنها بسیار فراتر از ساحل گسترش یافته است. این نه تنها تجارت، بلکه جابجایی افراد – بازرگانان، صنعتگران یا فرستادگان – را نیز نشان می‌دهد که جهان‌های فرهنگی را به هم پیوند می‌دادند.

کشفی با پیامدهای گسترده

سوسک رویناس چیزی بیش از یک اثر هنری ساده است، این سوسک نمادی ملموس از جوامع باستانی به هم پیوسته است. این سوسک که بیش از ۲۰۰۰ کیلومتر از شرق مدیترانه تا یک روستای کوهستانی نوراگیک سفر کرده است، مظهر شبکه پیچیده‌ای از روابط اقتصادی، اجتماعی و نمادین است که ساردینیای عصر آهن را شکل داده است.

پس از اتمام حفاظت و تحقیقات، این سوسک سرگین غلتان رسماً به عموم مردم ارائه خواهد شد و محل نمایشگاه آینده آن مشخص خواهد شد. در حال حاضر، این اثر به عنوان یادآوری قدرتمندی باقی مانده است که حتی دورافتاده‌ترین جوامع جهان باستان نیز بخشی از تاریخ مشترک مدیترانه بوده‌اند.