هشدار یک روانپزشک: ریتالین داروی «شب‌ امتحان» نیست

دکتر مهسا ناهیدی درباره مصرف نادرست داروی ریتالین (متیل‌فنیدیت) در ایام امتحانات هشدار داد و اظهار کرد: این دارو صرفاً باید با نسخه روان‌پزشک و از مسیر قانونی تهیه شود.

وی با بیان اینکه ریتالین سال‌هاست برای درمان اختلال کم‌توجهی – بیش‌فعالی (ADHD) کاربرد دارد، ادامه داد: در صورت تجویز صحیح می‌تواند به بهبود تمرکز و عملکرد بیماران کمک کند، اما به دلیل خاصیت محرک در صورت مصرف خودسرانه خصوصاً در ساعات عصر یا شب خواب را مختل کرده و اضطراب را افزایش می‌دهد.

این متخصص روان‌پزشکی با بیان اینکه در این شرایط، مصرف دارو بدون ارزیابی تخصصی معمولاً بیش از آن‌ که مفید باشد، آسیب‌زاست، گفت: شایع‌ترین عوارض ریتالین شامل بی‌خوابی، اضطراب، تحریک‌پذیری، کاهش اشتها و تپش قلب است که در مصرف بدون تجویز پزشک، شدت بیشتری پیدا می‌کنند.

ناهیدی هشدار داد: مصرف ریتالین با هدف افزایش عملکرد در امتحان می‌تواند به وابستگی روانی و شکل‌گیری الگوی مصرف نادرست منجر شود.

راهکارهای جایگزین برای افزایش تمرکز
وی برای دانشجویان و دانش‌آموزانی که در ایام امتحان دچار افت تمرکز می‌شوند، راهکارهای غیردارویی را پیشنهاد کرد: مدیریت زمان و برنامه‌ریزی مطالعه، خواب کافی و منظم، پرهیز از شب‌بیداری‌های مکرر و

اصلاح روش‌های مطالعه نقش بسیار مهمتری در بهبود تمرکز دارند.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد خاطرنشان کرد: اگر مشکل تمرکز ناشی از اختلالاتی مانند اضطراب یا افسردگی باشد، مراجعه به روان‌پزشک و درمان دارویی تحت نظر لازم است.

کافئین درمان ADHD نیست و تمرکز پایدار ایجاد نمی‌کند
ناهیدی در مورد کافئین بیان کرد: کافئین اگرچه مصرف متعادل آن می‌تواند احساس هوشیاری ایجاد کند، اما کافئین درمان ADHD نیست و تمرکز پایدار ایجاد نمی‌کند. مصرف زیاد قهوه یا نوشیدنی‌های کافئین‌دار به‌ویژه در ساعات پایانی روز می‌تواند اضطراب و بی‌خوابی را تشدید کند.

وی با بیان اینکه هرچند تحمل افراد با یکدیگر متفاوت است، افزود: برای یک بزرگسال سالم، حداکثر مصرف روزانه کافئین معمولاً حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلی‌گرم تقریبا معادل ۳ تا ۴ فنجان قهوه معمولی در نظر گرفته می‌شود.

این متخصص همچنین درباره مصرف همزمان ریتالین و کافئین هشدار داد و گفت: این ترکیب می‌تواند باعث تشدید بی‌خوابی، تحریک‌پذیری، اضطراب و تپش قلب شود.

وی اضافه کرد: ریتالین داروی افزایش تمرکز برای افراد سالم یا راه حل «شب امتحان» نیست. تمرکز پایدار از طریق خواب کافی، مدیریت استرس و مهارت‌های مطالعه به دست می‌آید، نه مصرف خودسرانه دارو.